Cỡ chữ: Vừa | Lớn | Lớn hơn

Khải huyền muộn

Nguyễn Việt Hà

Xem nhanh:

1

Chương I



1



Tôi và anh đi lang thang quanh Bờ Hồ. Thường là những buổi chiều muộn và không hiểu sao rất hiếm người đi bộ. Cũng có thể bây giờ trời đã nhuốm Đông, còn ở những chiều mùa Hè nhạt nắng, nhan nhản những tiểu thị dân có tuổi, nam và nữ, nôn nóng đi bộ dưỡng sinh để vơi bụng mỡ. Tôi cố nhìn sang phía xa của bờ hồ bên kia. Đã vài lần tôi nhớ tháp Rùa. Tôi đứng trước cửa bưu điện Buôn mê Thuột chợt trông thấy hình của nó, in nhố nhăng xanh đỏ trên một bưu thiếp. Trời cao nguyên xanh mênh mông bỗng thoắt xa vời khác lạ. Hình như còn thêm lần nữa ở miền Tây, khi tôi đang uống dở cốc cà phê pha loãng chờ buổi diễn tối. Cái buổi chiều dở mưa dở nắng ở trung tâm thị xã Rạch Giá ấy đột nhiên có cầu vồng. Nụ hôn đầu đời bẽn lẽn của tôi ở gần đền Ngọc Sơn, sát phía chân cầu Thê Húc. Cái cầu gỗ cong cong cũ kỹ có tên nôm nơi đậu ánh mặt trời. Tôi đến mép kè bê tông nhìn mặt hồ. Chưa bao giờ tôi nhìn hồ Gươm kỹ như vậy. Nước hồ xanh một mầu buồn buồn không soi rõ mặt người. Tôi đã rời sàn diễn gần hai năm nhưng vẫn còn khá nhiều người biết mặt. Con bé chị trong cặp sinh đôi cùng lọt vào vòng hai cuộc thi người đẹp phía Bắc thở khói thuốc nói: “Đàn ông đâu có nhìn mặt chúng mình, bọn đó chỉ chăm chăm để ý đến mông và ngực”. Anh nhìn tôi và cười. Anh nói sẽ giữ nguyên câu này khi viết. Nhưng nó có vẻ sỗ sàng quá. Anh mủm mỉm và mãi lần gặp sau nữa tôi mới biết là anh rất hay đùa.



“Thế em tưởng văn chương là dịu dàng à”



Khi ở Trung học tôi cũng giỏi văn. Con gái đa cảm thì thường giỏi văn hồi học phổ thông. Có lẽ do phần lớn là phải học thuộc lòng các đoạn trích giảng. Văn phổ thông trung học ở thể nghị luận có hai dạng. Một là chứng minh, một là phân tích. Thầy Thu chủ nhiệm dạy văn nói, tại sao tôi lại yêu cô ấy là phân tích. Còn tôi yêu cô ấy như thế nào là chứng minh. Đơn giản như vậy mà rất nhiều em lầm. Con bé Vân Anh lớp trưởng về mách cái ví dụ ấy với bố nó là trưởng ban phụ huynh học sinh. Thầy Thu bị ban giám hiệu mờì lên họp phải viết bản kiểm điểm. Cái Vân Anh có được nghe bố nó kể lại rằng bản tự phê của thầy Thu viết theo thể bình luận nghĩa là có cả chứng minh và phân tích.



“Hôm nay là chiều thứ mấy”



“Là chiều thứ năm”



“Không, em muốn hỏi là buổi chiều thứ mấy anh và em gặp nhau”

“Vẫn là chiều thứ năm”



Ở đời có nhiều trùng hợp ngẫu nhiên. Nhưng tôi sẽ trở thành một nhân vật của anh thì hoàn toàn không ngẫu nhiên. Buổi sáng đầu tiên chúng tôi gặp nhau anh đi cùng với Nhật Mỹ, một phóng viên nữ của tờ Thời trang. Tôi đang rát cổ vì hò hét đám thí sinh trẻ chuẩn bị cho cuộc thi hoa hậu học đường. Đa phần là mười sáu tuổi, hồn nhiên nhưng không còn trinh trắng. Đấy là văn anh đấy nhé, còn em, em không bao giờ nghĩ thế. Anh cười cười. Chúng tôi thoả thuận sẽ không tách lời của nhau. Tôi nghĩ thế nào tôi sẽ nói như vậy. Và anh, viết những cái ấy thành như thế nào, là chuyện của anh. Tôi chấp nhận sự hiện diện của tôi qua giọng kể của anh. Cẩm My là tên anh đặt cho nhân vật nữ nghĩa là đặt cho tôi. Thế tôi tên thật là gì anh đã biết chưa. Anh nói, chuyện ấy không quan trọng. Anh nhớ có một lần, hình như năm ngoái, báo chí đã gọi em là á hậu Nguyễn Cẩm My. Hơn nữa, anh là nhà văn và đặc quyền của nhà văn là tưởng tượng. Thôi được, có lẽ văn chương ghê gớm hơn thời trang. Tôi là người mẫu chuyên nghiệp. Tôi đã trình diễn tôi nhiều lần dưới những vỏ quần áo khác nhau, nhưng trong sâu tôi không thấy tôi khác. Còn lần này, trong cái vỏ ngôn ngữ này, chắc chắn tôi sẽ đánh mất tôi. Anh lắc đầu, văn chương không hẳn là sáng tạo nhưng không bao giờ là huỷ diệt. Em vẫn sẽ là em tất nhiên có hơi khang khác.



“Chúng ta tin nhau nhé”.



Nhà văn kể sơ qua về quá khứ sẽ là của tôi. Hình như tôi đã thảng thốt kêu.



“Mối tình đầu của em không phải như thế và em cũng chưa bao giờ yêu một ông chức to có vợ”.



Anh hút thuốc nói nhỏ nhẹ, em là tuổi trẻ và tuổi trẻ là sự khởi đầu. Theo anh, tuổi trẻ chịu đựng được những sự lầm lẫn một cách trong trắng và bền bỉ. Tuổi trẻ không biết bắt đền và mặc cả. Thôi được, anh sẽ phải chịu trách nhiệm về tất cả những câu chữ của anh. Anh cười buồn nửa như gật đầu. Hình như những người viết văn thường sợ trách nhiệm, liệu họ có biết san sẻ và đồng cảm. Tôi ngậm thêm một quả ô mai mơ có nhiều cam thảo. Các thí sinh ngoại tỉnh kéo theo người nhà rất đông ngồi la liệt ngoài hành lang tiền sảnh cung văn hoá Việt Xô. Những ông bố bà mẹ, những ông anh bà chị sẽ trệu trạo ăn bữa trưa bằng cơm nắm tôm rang bằng bánh mì kẹp trứng với sự hãnh diện ngấm ngầm về những thiếu nữ con em của họ. Đêm mai sẽ bắt đầu vòng chung kết. Đám buôn lậu vé đang chửi nhau giành giật các hàng ghế dưới nhà. Ngoài hành lang, vài gã trung niên công chức vẻ mặt dâm ngầm trốn giờ làm, lượn lờ gian giảo ngắm những cặp đùi non hớ hênh để hở.



“Cô giáo ơi mời cô xơi quả táo”



Cái bà người Phát diệm không gầy không béo mẹ của thí sinh đeo số 275 Nguyễn thu Hằng bắt đầu làm khổ tôi. Cả chiều hôm qua tôi kinh sợ bà. Bà ta theo tôi từng bước kể lể về đức hạnh của cô con gái. Cô bé có đạo, đeo dây chuyền mỏng có mặt thánh giá bằng vàng tây mắt tròn to long lanh lo lắng nhìn bà mẹ rồi nhìn tôi. Cô bé chắc chắn còn ngoan thật. Cứ nhìn kiểu lúng túng cởi quần áo giữa lộm nhộm đông người. Giống như tôi ở buổi diễn đầu tiên. Cái ánh mắt trắng đến khó tả sau lỗ khoét loe nhoe rách trên lưng chừng tấm màn nhung huyết dụ.Tôi co tay che ngực. Nguyễn thu Hằng cũng vẻ ngượng nghịu nhìn tôi khe khẽ bản năng co tay che ngực. Tôi cười và cô bé hơi ưng ửng cười. Ngực con gái mười bẩy đẹp như nhau. Tôi hơi xoay người vào cái góc chật quây tạm bằng tre nứa để tránh cái ánh mắt ấy. Không biết là của ai. Của gã bảo vệ nhà hát huyện tục tằn râu ria hay của tay nhạc công đàn oóc xanh mướt như thằng nghiện. Đoàn có ca có múa có biểu diễn thời trang của tôi lên cái thị trấn vùng núi này dự định lưu diễn chừng ba ngày. Nhưng nốt tối nay sẽ về sớm. Giá vé bán có mười nghìn mà khách heo hút vắng. Buổi đầu tiên đông chật là nhờ bán vé theo kiểu hợp đồng cho các công sở trong biên chế của Uỷ ban. Dẫy ghế hạng nhất nhan nhản những khuôn mặt nhờn tanh căng mỡ của các quan chức cấp huyện. Tất cả các ánh nhìn đều giống hệt nhau. Ngầu đỏ rượu bia tăm tối dâm tục. Tôi ăn bữa trưa rờn rợn miếng mỡ da gà dầy. Phòng bếp của nhà hát huyện lỏng chỏng một cái bàn dài, thông thống trông ra bạc phếch nhấp nhô là đồi. Xa xa chang chang nắng, vài toán công nhân vất vả nâu xạm đang làm đường. Họ thích nghe nhạc không, họ thích hát không. Mãi mãi về sau tôi vẫn lơ mơ không biết. Con bé chị của cặp sinh đôi đang ngồi bói bài vừa nói vừa nhai tăm “Nhằm nhè gì, rồi sẽ quen em ạ. Cái nghề này còn có những cái ghê tởm hơn nhiều”. Tôi cố bình thản và cũng không phải đợi lâu, rồi tôi được biết những cái còn ghê hơn nhiều. Đàn organ lướt một giai điệu xé tai. Thí sinh Nguyễn thu Hằng lập cập đôi giầy cao gót mới sắm cố nhún nhẩy tự nhiên đi dọc mép sân khấu. Sau hồi tôi thành danh á hậu, tôi chỉ dự những diễn vé bán thấp nhất với giá tám mươi nhăm nghìn. Tôi cho là mình hiểu được cái quyết tâm của vô vàn người nông dân khi họ quyết liệt tiến về đô thị. Tôi vô cảm. Cái dáng gánh lúa của thôn nữ đường làng không phải cứ có nhạc pốp hay rốc là mất ngay được. Nhật Mỹ vẫy tôi lại gần.



“Giới thiệu với em...”



Tôi bắt tay nhà văn và rất có cảm tình với cái cười của anh.



“Tôi không viết báo. Tôi đang viết dở một cuốn tiểu thuyết có một nhân vật nữ làm công việc giống của chị. Tôi không biết gì về công việc đó, mong chị làm ơn giúp đỡ”



Tôi thú vị nhưng không ngạc nhiên. Đã có nhiều lời mời tôi đi đóng phim truyền hình, phim truyện nhựa. Người mẫu đang là đề tài thời thượng chỉ sau ca ve. Văn học Việt Nam từng hãnh diện nhiều lần vì có Kiều. Tôi đồng ý là sau bữa trưa thì ra quán cà phê Âu lạc. Tôi đã vào đây vài lần và thích nó vừa vừa. Bàn kế bên có một ông Tây, một bà đầm mặt sát nhau rủ rỉ. Bây giờ tôi nổi tiếng rồi, những quán ít người Việt làm tôi thoải mái hơn. Nhật Mỹ và tôi đều hút ba số, hy vọng là anh sẽ hút tẩu. Hoạ sĩ thì hay để râu bờm xờm lẫn vào tóc dài, còn nhà văn thì thường hay ngậm píp. Anh lấy tay áo chùi mồm ấp úng đọc một trong mười tám câu hỏi chuẩn bị sẵn.



“Chị có bao giờ hoặc đi nhà thờ hoặc đi chùa”



“Em sẽ trở thành một nhân vật của anh à”



Tôi nửa tò mò nửa ngơ ngác hỏi. Anh gật đầu. Nhà văn đi tìm nhân vật cũng chẳng phải là thao tác gì mới. Nó giống như đạo diễn đi kiếm diễn viên như những gã lục lâm Anh bị mất rừng đi sang Bắc Mỹ đào vàng.



“Như người ta đi kiếm tình yêu”



Anh lắc đầu. Phụ nữ hay bị đề tài tình yêu quấy rầy, khi thất tình họ hay uống thuốc ngủ quá đát. Về bản chất đàn bà khó yêu hơn đàn ông. Vì khó nên hay nhắc.



“ Tối nay anh có muốn xem những người đẹp trả lời ứng xử không”



Nhật Mỹ khúc khích cười. Nhật Mỹ viết báo đanh đá vừa phải, rất hiếm khi lôi chuyện đời tư của người mẫu ra công luận nên được các người mẫu quí. Nhiều báo lá cải nhan nhản những truyền ngôn về sự tức cười ngốc nghếch của những người đẹp. “ Em muốn làm con chim, tung cánh mạnh mẽ như những bạn đàn ông. Còn một nửa tiền thưởng, em xin hiến tặng các em ở tổ xa mẹ, những con chim non chưa đủ lông đang run rẩy trong giông tố cuộc đời”. Báo hình báo viết nhấn đậm câu ấy với nhiều mỉa mai tiểu khí đầy khoái trá. Báo chí ở ta thường tự tin là dân trí thấp nên đầy ngạo mạn trịnh thượng. ở vài ba cuộc thi tôi tham dự, tôi được vào sâu vòng trong là nhờ những câu trả lời ứng xử. Vũ buông vô lăng ôm tôi cuồng nhiệt hôn. Vũ rất hiếm hoi khi tự mình lái xe, đương nhiên những lần ấy chúng tôi chỉ cách Hà nội chừng bốn chục cây số. “Đến bây giờ anh mới được gặp một người vừa đẹp lại vừa thông minh”.



Tôi nhíu mày “Vũ là tên người đàn ông yêu em à”

Nhà văn gật đầu “Cũng như em, anh ta là một trong vài nhân vật chính”



Tôi đẩy nhẹ Vũ ra, khi anh hôn lâu anh rất hay lấy răng chà vào trũng ngực. “Vừa xinh này vừa tài hoa này, thế thì em giống Thuý kiều à”. Vũ nhíu mày, Vũ biết tôi thích cái kiểu anh nhíu mày, nó rất hợp với mái tóc muối tiêu của anh. Thi thoảng, Vũ xuất hiện trên VTV1, khi ca mê ra “dum” cận mặt, anh khẽ nhíu mày. Anh nói là dành riêng cho tôi. Tôi không biết là mình có giống Thuý Kiều không, có bị ghi tên vào sổ Đoạn trường không nhưng hồi học phổ thông tên tôi bị ghi vào sổ Đầu bài của thầy cô chủ nhiệm thì hơi bị nhiều. Học vấn trung học là có biết Kiều. Hình như là ba hay bốn trích đoạn. Thầy Thu dậy văn nói truyện Kiều là kiệt tác không hẳn chỉ vì nó tố cáo những bất công của xã hội phong kiến đâu. Sách giáo khoa nói có đúng nhưng chưa đủ. Cái Vân Anh cắm cúi ghi chép rồi giơ tay phát biểu xin phép thầy giảng rộng thêm. Thầy Thu cười buồn. Thầy Thu về sau xin nghỉ hưu non mở quán bán thịt chó ở rìa đê Yên Phụ, nghe nói đấy là nghề truyền thống đằng nhà vợ. Mấy thằng con trai lớp tôi kể. Rằm hoặc mồng Một khách kiêng cữ hàng ế, cô cho phép thầy rủ bọn học trò cũ đến uống dựa mận xào lăn giá rẻ. Thầy say, quen mồm hùng biện là nàng Kiều phải bán mình vì nàng không biết bán thịt chó. Tôi thuộc hết trích đoạn bán mình chuộc cha. Chẳng hay ho gì nhưng trí nhớ tôi tốt.



Lần gặp thứ hai hoặc thứ ba gì đó anh bảo tôi kể về mối tình đầu, nếu không có gì e ngại. Tôi nhíu mày vừa nhớ vừa quên. Cái đoạn Hàng Bài này là anh ấy hay đi theo tôi những buổi tan học. Tôi mười lăm tuổi, đôi khi đi một mình và thỉnh thoảng hay quay lại nhìn đằng sau. Tôi nhận được lá thư đầu qua tay mẹ tôi.



“Mẹ cứ tưởng là thư của mẹ”



“Tại sao mẹ lại bóc nó ra’

“Mẹ nói lại là mẹ chưa hề đọc, con đừng có hỗn”



Tôi ấm ức khóc chui vào chăn, he hé đọc thư. Mẹ tôi ngồi trước bàn trang điểm nhìn trộm tôi qua gương. Vào dạo ấy, tối nào mẹ tôi cũng có hẹn và mặc dù rất giấu diếm, tôi cũng biết mẹ tôi sẽ đi với ai. Tôi không yêu bố tôi. Con gái quí cha là đúng ở đâu đâu, tôi không thấy đúng. Hồi tôi mười bốn tuổi sắp học hết lớp Muời, ôn thi chuyển cấp trung học, lớp học thêm tổ chức ở nhà tôi. Lớp học thêm có cái Thảo, nhà nó ở khu tập thể Kim Liên, phốp pháp cao hơn tôi nửa cái đầu. Gần chín năm sau tôi còn gặp lại nó. Tôi vừa lĩnh cát xê khá cao, tôi đã tham dự một đại nhạc hội xa xỉ tổ chức tại một tỉnh vùng sâu vùng xa, chào mừng nhân ngày thành lập quỹ xoá đói giảm nghèo. Tôi ra Ngân hàng rút lãi quyển sổ tiết kiệm cũ bằng đô Mỹ. Lãi xuất rất thấp và ngân khoản của tôi có tám ngàn đô gửi theo kỳ hạn ba tháng. Cô nàng kế toán nhăn mặt ngừng ăn dở quả mận chua nhìn tôi chằm chằm. “Chữ ký của chị không đúng mẫu”. Tôi biết, tôi không bao giờ ký được giống nhau, chỉ nhang nhác. Tôi ký liền ba chữ ký ra mặt sau của tờ giấy rút tiền. Cô kế toán khoảng tuổi tôi vẫn nhăn mặt. Mấy đồng nghiệp của cô nàng khác bàn ngồi đằng sau, cũng vô thức nhăn mặt. Khi phải ở cạnh nhau thật lâu, mọi người hao hao bị giống nhau. Thế bây giờ phải làm như thế nào, tôi sẵng giọng. Phía sau lưng tôi một bà trung niên cũng đang choang choác. Bà này cũng gửi tiền Mỹ, có hai tờ một trăm đô không được nhận. “Tôi gói nó để trong cạp quần mồ hôi nó ra thì nó bết lại chứ có sao đâu”. Bà này mếu máo thanh minh trong sự đồng cảm chia sẻ có nhiều đểu giả của đám đông xung quanh. “Tôi biết cất đâu hả giời. Thằng chồng tôi như thế, thằng con tôi như thế. Đáng nhẽ ra tôi phải tin nhà nước từ rất lâu nhưng tôi vẫn sợ. Tôi đã bị bao nhiêu quả lừa rồi các ông các bà ơi”. Trường hợp của tôi và bà tiểu thương trung niên phải vào gặp sếp, nếu sếp giải quyết thì ô kê con gà đen, cô nàng kế toán kín đáo nhả hột mận vẫn nhăn mặt nhưng hứa như vậy. Sếp ngồi quay lưng lại cửa ra vào vì mải chơi game trên computer. Tôi hắng giọng, khẽ nhìn cái khẩu hiệu tám giờ vàng ngọc dán trên tường. Sếp quay lại mặt bầu bĩnh và tôi nhận ra cái Thảo. Cái Thảo hay ngây thơ ngồi lên đùi bố tôi. Ông ấy mắt lim dim dở quyển Luận Ngữ. Ông là một nghiên cứu viên dầy thâm niên ở viện Sử không có bằng phó tiến sĩ. Ông đã nhiều lần vào lúc no cơm tuyên bố sẽ dịch lại cả Tứ Thư cả Ngũ kinh. Đến bây giờ tôi vẫn không hiểu Nho giáo và cũng chẳng cần hiểu. Tôi chỉ biết mình đã thật già khi phải nhìn cặp đùi của bố tôi kẹp xung quanh mông cái Thảo. Nó đã lấy chồng chưa và mẹ tôi tại sao lại lấy bố tôi. Mẹ tôi kể là hồi sinh viên cũng lác đác có yêu bố tôi. Hồi ấy mẹ tôi đang làm tốt nghiệp trường cao đẳng Mỹ thuật công nghiệp và bố tôi đang học dở năm đầu trường Tổng hợp Sử. Bố tôi học giỏi khối Văn Sử Địa thi đỗ đại học nhưng đi bộ đội gần bẩy năm rồi quay lại trường cũ. Thập niên sáu mươi bẩy mươi cho đến giữa thập niên tám mươi người ta thường đưa giấy gọi nhập ngũ trước khi đưa giấy gọi nhập học. Bố mày dẻo mồm, mẹ tôi bảo vậy, ông ấy biết nhiều giả dối nên gần giống người trung thực. Tôi không có em vì chỉ sau khi cưới khoảng hai năm bố mẹ tôi gần như ly thân. Tôi đọc Dostoievky vào mùa Hè năm tôi mười sáu tuổi và ông nhà văn người Nga nhiều râu ấy bảo, tổ quốc và bố mẹ là hai điều không thể chọn. Sinh ra ở đâu thì đành phải ở đấy. Người yêu đầu tiên của tôi mắt buồn, khe khẽ lắc đầu. Anh là người tin có chúa Giê Su chịu nạn trên cây thánh giá và đức mẹ Maria có con mà vẫn đồng trinh. Tuần anh đi lễ nhà thờ Lớn ba lần và chưa bao giờ bỏ lễ ngày Chủ nhật. Vào tuần cuối của tháng Phục sinh anh kín đáo ăn chay. Tôi hy vọng anh ấy là trung thực vì anh ấy nói dối rất lộ. Tôi học lớp mười một và đã được hôn chừng mười lần. Anh hai mươi tuổi và tôi biết chắc anh chưa hôn ai. Có một lần khuya muộn anh nhút nhát hôn tôi và rụt rè lần tay xuống phía dưới cổ tôi. Tôi hơi cong người để cả bàn tay anh trôi sâu vào ngực. Chúng tôi yêu nhau được hơn một năm và cũng mười năm sau tôi sẽ còn gặp anh.



Buổi hẹn đầu tiên của mối tình đầu thì ai cũng nhớ. Những lá liễu lảng vảng hạt nước của trận mưa rào buổi tàn chiều. Chuông nhà thờ Lớn thong thả đánh tám tiếng. Quanh bờ Hồ vắng hẳn những người đi bộ dưỡng già. Chàng trai hẹn cô bé là đúng tám rưỡi ở chân tượng cảm tử chotổ quốc quyết sinh. Phía trước cổng đền Ngọc sơn gió đầm đậm ẩm và thật thoáng. Khoảng nửa tiếng nữa đám mới lớn con nhà kha khá sẽ tập trung đua xe. Cô bé đến chậm chín phút theo đúng kinh nghiệm tình yêu của phim truyền hình tâm lý Việt Nam. Chúng mình đi đâu. Chàng trai vừa hỏi vừa vụng dại lóng ngóng châm điếu thuốc lần đầu tiên trong đời. Cô bé vẻ ngây thơ nhìn dòng xe cộ thưa thớt trôi trên đường. Cô bé đi bộ và chàng trai hình như cũng đi bộ. Khi nghèo yêu nhau người ta rất thương nhau. Chàng trai vẫn lúng túng với cái bật lửa ga đi mượn, điếu thuốc lá đầu đời vẫn không làm sao châm được. Gió mềm mại thổi về phía tháp Rùa, sâu trong làn gió là những lảnh mảnh của tình yêu của tuổi trẻ.



- Không phải thế đâu anh ạ. Hôm ấy cũng là tối mùa hè nhưng trời oi lắm. Anh ấy đi một cái xe Dream, hồi đó là một thứ sang trọng khá hiếm. Nhà anh ấy bán bia hơi ở ngã ba Lý Quốc Sư - Chân Cầm. Mẹ anh ấy thì ghi thêm số đề còn bố anh ấy thì buôn thêm xe máy. Đúng là anh ấy cũng khoảng hai mươi hai tuổi, cũng là sinh viên đang tìm việc nhưng không có đạo. Bố anh ấy trước ở trong Nhà Chung sửa chữa điện lặt vặt, sau ăn cắp tivi của các cha nên bị đuổi ra ngoài. Ông nội của anh ấy đạo gốc, suýt lao từ gác chuông xuống tự tử. Anh ấy đẹp trai và sành sỏi, em không phải là người con gái đầu tiên của anh ấy. Em yêu anh ấy vì lúc đó em rất buồn và có thể là chán. Em mới mười sáu tuổi nhưng đã cao một mét sáu hai, ra đường là gặp nhiều ánh mắt tục tằn nhìn.



- Anh muốn làm dịu đi một tí, những cái em vừa kể dữ dội quá. Viết văn là phải mềm mại như thế, không thì chẳng có ai đọc.

Nhà văn là phải nói nước đôi. Đã có lần anh bảo tôi, văn chương không hẳn là dịu dàng.



- Thôi được, tuỳ anh.



Người tình của mẹ tôi ở cùng cơ quan. Trưởng phòng hành chính hay là một thứ tương tự như vậy. Ông ta có hai con gái và sống ly thân với vợ. Công chức yêu nhau thường nhàn nhạt, nhưng rất bền. Hồi mới về cơ quan đó, mẹ tôi có làm ma két cho tập tin của ngành. Những công chức bình thường khác gọi mẹ tôi là hoạ sĩ. Rồi tập tin thiếu tin, mẹ tôi bắt đầu viết những bài lặt vặt chừng ba trăm chữ. Hoặc biểu dương một nữ giám đốc có tuổi chăm chỉ học suốt bẩy năm để tốt nghiệp đại học tại chức, khi nhận bằng thì cũng xúc động nhận luôn sổ hưu. Hoặc khen ngợi một thu ngân viên luôn trả lại tiền rách và lẻ cho khách hàng. Khoảng gần cuối thập niên tám mươi Việt nam lưỡng lự đổi mới, văn học lác đác nhắc đến “cái tôi”, những người không quan trọng lắm có đủ độ tự tin dám in riêng cạc vi dít, mẹ tôi rụt dè in năm chục cái. Lúc ấy tôi mười hai tuổi học lớp sáu, tôi rình trộm bố tôi lục trộm nhật ký của mẹ. Giữa những trang nhật ký có vẽ minh hoạ hoa lá nhì nhằng, ông rút ra một tấm cạc rồi lầm bầm đọc chức danh, phóng viên kiêm hoạ sĩ, mặt ông nhăn nhó ngẩn ngơ khôi hài như con mèo Tom khi đang ngó vào buồng con chuột Jerry. Tôi buồn cười quá, cố nín, chui đầu vào chăn khùng khục nấc. Nhà tôi không rộng, nhưng tôi có một phòng riêng, một túp lều nhôm kính được gá trên phần diện tích dư của sân thượng. Hồi bố tôi đi điền dã hai tháng ở Quảng Bình, người tình của mẹ tôi đều dặn tuần ba buổi tới nhà. Tôi được nghe kể nhiều về ông này. Trưởng phòng hành chính hay là một thứ tương tự như vậy. Ông ta bị trĩ nên để nhiều thời gian ngồi trong toa lét và có cái khoái cảm là rất thích nghe những người cơ quan kháo chuyện trong đó. Khi ông đi ra mồm ông tủm tỉm một nỗi sâu xa bí hiểm. Ông có nhiều tiền vì mỗi năm ông tìm cách thay đổi địa điểm nhà vệ sinh cơ quan ba lần. Đang ở đầu hồi trái ông bảo không thuận hướng gió nên đổi sang đầu hồi phải. Rồi nữa, theo thuật phong thuỷ của một ông Tả Ao nào đó, ban giám đốc hay bị đau bụng tháo dạ khi ăn hải sản là bởi nguyên do một ngăn bể phốt nhỡ đè lên long mạch. Hơn một lần, sau khánh thành một nhà vệ sinh mới, ông đã mời bố tôi đi uống bia. Bố tôi nửa đêm lảo đảo về nhà, say lắm, nhưng vẫn kêu bia của ông có mùi khai. Ông suýt bị mất chức vì rất nhiều lần ông cho lắp bệ đái đứng theo chiều cao của ông. Người ông dài lòng thòng, những người bình thường khác cố kiễng chân nhưng vẫn bị rây ẩm hết ra quần. Đảng bộ họp, công đoàn họp ông khóc lóc xin lỗi, ban giám đốc quyết định tha cho ông vì hầu như mọi người đã quen ngồi bệ xí bệt ông mua tặng. Không phải ngẫu nhiên mà mông của toàn bộ ban giám đốc có đường kính xấp xỉ bằng nhau. Một lần tôi đi học về, bắt gặp ông ta một mình chui lên phòng tôi. Ông ta quỳ dưới sàn, úp mặt vào cái đệm tôi nằm, hổn hển hít. Nước dãi chẩy ra cằm một vệt dài bẩn thỉu. Ông ta đần người ấp úng mặt tái nhợt nhìn tôi, tay vẫn cầm bộ đồ lót mầu tím nhạt mà tôi thường vất vung vãi khắp sàn. Tôi quay phắt người đi xuống cầu thang gỗ ọp ẹp để tìm mẹ tôi. Năm ấy tôi đã mười lăm tuổi và rất nhiều người bảo tôi già và ghê gớm như con mụ ba mươi. Ông ta hấp tấp tụt thang theo đằng sau, đến trước cửa phòng mẹ tôi, tôi đột ngột đứng lại. Tôi biết giờ này mẹ tôi đang đi chợ. Ông ta cũng dừng sững, mặt không tái nữa mà đỏ sẫm, một mầu đỏ xám xịt đê tiện. Tôi hỏi là ông ta có muốn tôi mách mẹ tôi không. Không hiểu sao ông ta lúng búng rút ví tiền. Tôi tiến lại gần giật phắt cái ví trong tay ông ta, cái ví chằn chặn rất nhiều tiền chẵn. Tôi cầm cái ví bình tĩnh gõ lên trán ông ta, cốt để con dê già lấy lại thần hồn. Tôi bảo là cho ông ta nợ và đến một lúc nào đó, tôi thích thì tôi sẽ đòi. Ông ta cầm ví đút nhầm lên túi ngực, lùi lũi đi. Kể từ ngày ấy ông ta sợ tôi lắm lắm. Những người làm nghề người mẫu với tôi, đương nhiên có cả tôi, chẳng hiểu gì về đám công chức cả. Người ta thường nói giới công chức, vậy thì nó cũng rộng cũng sâu và nó có đạo đức của riêng nó chứ. Nhà văn nhìn tôi, chắc là anh biết tôi thật thà hỏi. Anh nói là hồi đang viết dở cuốn tiểu thuyết đầu tay, anh có làm hơn bốn năm ở một văn phòng đại diện thương mại của người nước ngoài.



“Em đọc Shê Khốp chưa”

“Em đọc rồi, ông ta là nhà văn duy nhất viết về những con người nhỏ nhoi tuyệt hay”



Nhà văn phì cười, đấy là giọng của những người làm lý luận phê bình. Thực ra đề tài công chức là đề tài rất thường xuyên của nhiều nhà văn nhân hậu.



“Thế anh có viết không”



Anh lại nhìn tôi rồi thong thả châm thuốc, rõ ràng muốn né tránh câu hỏi. Về sau, trong một khoảng thời gian lẫn lộn nào đó, tôi có đọc một tập truyện ngắn của nhà văn. Hình như khoảng mười lăm truyện, co chữ in rất xấu. Có một câu dài tôi không hiểu, nếu có điều kiện tôi bắt anh phải giải thích.



Sinh hoạt công chức là một vũng lầy đọng nhiều những thói nửa hay nửa dở của đám tiểu thị dân. Một phòng lắp máy điều hoà nhiệt độ chưa tới trăm thước vuông gồm khoảng ba chục người lổn nhổn giới tính và tuổi tác. Những cành hồng không nụ không hoa chỉ còn lặt vặt gai với những chồi chưa già đã úa. Hoặc mới ở quê theo chồng theo cha ra đô thị chưa được năm năm.Hoặc hai ba đời gốc gác thành phố. Sền sệt giống nhau, quện vào nhau. Xa tít hơn hai nghìn năm trước, Khổng tử đã vẽ mặt mũi những con người nửa thương nửa giận ấy trong thiên Vệ Linh Công. Quần cư chung nhật ngôn bất cập nghĩa hiếu hành tiểu tuệ. Một bậc túc nho mệt mỏi dịch, ở quây quần với nhau trọn cả ngày nói chuyện không đả động đến việc nghĩa lại hay ham làm việc khônvặt. Phu tử vốn là ngưòi đạm tính nhiều tình cảm, vậy mà đôi lúc phải gay gắt. Đấy có lẽ là cái hay nhất của Luận Ngữ.



‘Anh sẽ không cho mẹ em lấy cái tay trưởng phòng hành chính ấy chứ”

“Đương nhiên, theo lô gíc thì không thể”



Hồi đầu gặp bố tôi, chắc là yêu, mẹ tôi có vẽ lại. Còn bố tôi thì đương nhiên là làm thơ. Những bài thơ rất nhiều anh nhiều em nhiều yêu trong veo không có ẩn ức tính dục. Gần đây tôi thỉnh thoảng có đọc thơ của đám người trẻ. Đại loại là dâm tục. Tôi thấy thơ không dâm thì hay hơn, vì sâu xa nó uyển chuyển đạo đức giả. Tranh của mẹ tôi có bố cục hao hao nét quen của các danh hoạ lớn mà bà say mê ngắm nghía từ hồi còn rỗi rãi thiếu nữ. Những bức bột mầu hoa lá xinh xinh ấy vĩnh viễn khẳng định mẹ tôi không bao giờ sẽ là hoạ sĩ. Mẹ tôi khi lấy bố tôi, hồi môn có cầm theo một bức sơn dầu kỷ niệm thời sinh viên. Tất nhiên là thiếu nữ ngồi bên cạnh lọ hoa. Mặt thiếu nữ nhang nhác giống mẹ, còn hoa thì nhang nhác giống hoa loa kèn. ở phía dưới góc phải bức tranh là chữ ký loằng nhoằng nhiều vẻ nghệ sĩ của mẹ, còn phía góc trái là một bài thơ tứ tuyệt của bố. Chữ bố tôi đẹp kinh khủng. Tôi vẫn giữ tấm ảnh chụp lúc tôi bẩy tuổi ôm bố tôi lúc bốn mươi hai tuổi đứng cạnh bức tranh. Thỉnh thoảng bố tôi ngồi tiếp rượu ông trưởng phòng hành chính ở cái bàn giả cổ kê phía dưới bức sơn dầu. Hai người đối ẩm hầu như yên lặng, rượu là của người tình của mẹ tôi, đa phần là Cognac. Bố tôi nghiện rượu nhưng lại khảnh uống, thích nhất là Whisky. Có một buổi chiều đông ngà ngà say, bố tôi ngắm nghía vẻ thèm thuồng của người cùng bàn, buông lửng.



“Ông muốn có cái của nợ này không”



Ông trưởng phòng hành chính nhấc chai Hennessy vơi nửa, dử dử ngang mặt bố tôi.

“Bao nhiêu”



“Mười chai, nhưng không phải loại này, thứ kia kìa”



Bố tôi giơ tay chỉ cái vỏ chai Chivas Regal một lít mốt đã hết rượu bầy cảnh trong tủ.



“Ô kê”



Tôi mặc quần soóc, khoanh tay cười nhạt đứng nhìn, lúc này ở nhà chỉ có hai bố con.



“Bố mẹ không yêu nhau thì cứ phải chịu đựng nhau làm gì”



Bố tôi nặng nề đứng dậy chầm chậm tới gần tôi, nhưng rồi lại sụp vai quay đi buột thở dài. Tôi cay đắng vô cảm. Tôi biết, bố mẹ chịu đựng nhau cũng là vì tôi. Càng lớn, trong sâu xa tôi càng khó chịu. Tôi không muốn mình mãi mãi phải đeo một món nợ cao thượng. Mẹ tôi suýt tát tôi “con ranh này hỗn”. Tôi vùng vằng bỏ cơm chiều đi đến nhà cái Thảo. Vào cái buổi chiều hôm đó tôi đang là đứa bé gái sắp tròn mười hai tuổi. Nhà cái Thảo ở khu tập thể Kim liên nhưng là tầng một. Nó học ở trường trái tuyến vì bố nó chạy tiền. Nó kể là bà Hiệu trưởng có kiểu tết tóc đạo đức kia là con nợ bố nó. “Bà ấy có đồng, nên tốn tiền lắm. Nghĩa là tháng nào cũng phải hầu lễ ở một đền. Hầu lễ là phải như thế này này”. Nó ưỡn ẹo lắc mông đi đi lại lại, mắt lẳng lơ lấm lét liếc. Bọn con gái lớp tôi cười rơi cả ô mai. Bố nó là phó giám đốc Ngân hàng thành phố, người nồng nặc mùi tiền, theo tiêu chuẩn được mua rẻ một căn hộ rộng bẩy mươi hai mét vuông. Nhà nó đang tìm cách mua nốt căn hộ cũng rộng như vậy ở bên cạnh. Tôi bấm chuông. Đến nhà cái Thảo, tôi hãi nhất là phải gặp bà nó. Bà nó già lắm, đầu trọc lốc bị liệt cả người nằm sát một góc buồng trong cùng. Bố nó chăm bà nó đã được mười lăm năm. Chuyện bố nó nuôi mẹ được đăng lên mục “Giữ gìn truyền thống cũ” của một tờ báo Đoàn. Mẹ nó cắt bài báo ép lên khung kính treo ngay lối cửa ra vào. Phía trên bài báo là một tấm ảnh cả nhà nó đứng quây xung quanh bà nội đang móm mém cười trong bộ áo dài đại lễ mầu điều. Có lần tôi theo cái Thảo đem cơm vào cho bà nó. Cơm có chả quế, có thịt rim, có bát canh rau ngót thả giò sống. Cả mâm cơm để trong một cái quang bằng mây. Cái Thảo đứng ở cửa buồng lấy một cái đòn tre dài câu cái quang vào giường bà nó. Tôi đứng thập thò ngoài mà vẫn hắt hơi. Cái mùi khắm lặm khó tả mà mười một năm sau tôi sẽ còn phải gặp khi đi thăm con bé Thuý Hoa bị ết giai đoạn cuối. Trong buồng lờ nhờ sáng hôi hám kinh khủng. Bà nó chợt sủa “gâu, gâu”, cái Thảo cẩn thận nhấc cái đòn tre ra, ở trong cái quang mây lúc này lộn xộn những bát đũa của bữa trước. Cái Thảo nói là tuần nào vào sáng Chủ nhật bố nó cũng thuê người đến buồng bà nó làm vệ sinh. Phun nước hoa Pháp cũng chỉ được hai ngày. “Bà ấy chúa trùm là đồ ỉa đùn”. Cái Thảo nhếch mép khúc khích. Những năm đó dù có tiền vẫn chưa có thói quen thuê người giúp việc. Mẹ nó có nhờ một đứa cháu họ xa ra làm lặt vặt việc nhà dưới danh nghĩa đi học nghề may. Cái chị người ở ấy tôi gặp vài lần, quê sát bờ biển nhưng chân tay trắng lốp một cách quái dị. Không hiểu sao chưa được ba tháng mẹ cái Thảo cào vào mặt bố nó rồi đuổi đứa cháu họ về quê. Bố cái Thảo ra mở cửa cho tôi, cái Thảo đi học thêm Anh văn chưa về. Tôi vào nhà, bố cái Thảo đang ở nhà một mình xem băng vi đê ô. Bố nó nói là đang làm luận văn tốt nghiệp trường Đảng cao cấp, rức đầu quá đành xem phim giải trí. Tôi nhìn vào màn hình và tôi cứng người đỏ mặt đến chết lặng. Một người đàn ông và một người đàn bà đang trần truồng ôm nhau. Tôi quay mặt ra cửa lí nhí hỏi cái Thảo bao giờ về. Bố nó lại gần tôi cũng nhìn ra cửa nói nó sắp về. Rồi ông ta nhè nhẹ quàng vai tôi khẽ ấn xuống mời ngồi. Chợt trong buồng có tiếng tru lên, giữa những tiếng tru dài đứt quãng là những tiếng sủa. Tôi hất tay bố cái Thảo rồi vùng chạy. Tôi hoảng loạn đạp cái mi ni Sài gòn phóng như điên về nhà. Sáng hôm sau tôi đau bụng. Tôi đã bị thành thiếu nữ một cách khốn nạn như vậy.



“Em có cay nghiệt quá không”



Tôi gật đầu. Đèn đường nhờ nhờ nhưng không hiểu sao hắt vào khuôn mặt nhà văn một ánh sáng trắng và dịu. Anh khẽ gỡ điếu thuốc cháy dở ở tay tôi mà tôi không biết đã tự châm từ lúc nào.



“Anh mời em cơm chiều, chúng mình đi uống rượu nhé”



“Anh sẽ viết những điều em kể chứ”



“Cũng có thể, mà hình như em ghét đàn ông lắm à”



Vũ cũng hơn một lần hỏi tôi những câu giống như vậy. Tôi lắc, tôi nói là tôi yêu anh. Vũ hôn tôi lên trán, có cái gì vô cùng dịu dàng ở cái hôn ấy.



“Anh yêu em nhiều lắm. Anh không phải là nhà văn nên anh không biết tả như thế nào. Anh chỉ biết nói đơn giản là anh yêu em ngay lần đầu tiên khi gặp.”



Vũ nằm sấp cạnh tôi. Cả một bãi cát hoang mang trắng ở rìa đảo Phú Quốc chỉ có hai chúng tôi. Nắng nhiều nhưng dễ chịu, tôi lim dim ngủ. ở bên Vũ lúc nào tôi cũng bình yên. Vũ chăm chú đọc cuốn tiểu thuyết của nhà văn tặng tôi. Muốn hiểu một nhà văn tốt nhất là nên đọc sách của họ, tôi tò mò nghĩ thế. Nhà văn cười buồn buồn gật gù ký loằng ngoằng vào trang 3 để trắng, mặt vẻ rất tiếc khi đưa tôi quyển cuối cùng mà anh có. Sách của nhà văn không được tái bản, còn tôi, đời nào tôi chịu cầm bản phô tô. Vũ có rất ít thời gian đọc sách văn học, nhưng nghe anh nói thì anh biết rất nhiều. Cái quan trọng nhất ở người đọc là cái cách đọc. Tôi đọc dù nhanh hay dù chậm đều rất chóng quên, bởi tôi phân tâm. Tôi bâng quơ.



“Anh có thích cuốn này không”



“Anh đang đọc dở. Ông nhà văn này đã già chưa”



“Trẻ lắm, bằng đúng tuổi anh”

“Anh đâu có trẻ, em đừng làm anh tủi thân”



Tôi vùng dậy ngấu nghiến hôn môi anh. Không phải vì tôi yêu anh mà tôi nịnh anh trẻ, tất cả các báo chí đều gọi anh là vậy. Truyền thống văn hoá Việt nam thường trọng người già, những bộ trưởng chưa tới năm mươi đều được coi là những chính khách trẻ. Nhà văn trẻ thì được sân siu một ít, lưng lửng cộng trừ bốn mươi. Tôi xem qua ti vi hội nghị những cây bút trẻ, ca mê ra quay nhanh. Loang loáng những cái đầu và trên màn hình chỉ hiện lên một mầu muối tiêu.



“Chúng mình hôm nay ăn tối luôn ở đây, có người mời”



“Anh thấy ngại không”



Vũ gật đầu, nhưng anh vẫn cười để tôi yên lòng. Tôi yêu anh và tôi hay lo cho anh, nhiều khi thắt hết cả ruột. Chúng tôi đã và sẽ ở Phú Quốc chừng ba ngày, ba ngày là có hai đêm. Tôi biết người mời chúng tôi bữa tối. Đấy là loại người mà tôi ghét. Không cần phải đến lúc yêu Vũ, trước đấy đã thật lâu, tôi phải vất vả tập giấu cái thói quen yêu ghét lộ ra mặt. Dối trá là dấu hiệu của trưởng thành, và cao hơn thế, biết dối trá người ta mới dám sống. Gã giám đốc khách sạn quốc doanh tự cho mình là hiểu chúng tôi, chầu chực đợi lúc chiều muộn sẫm mặt người mới thì thào mời đi ăn cơm tối. Vũ không thích nhưng tôi lưỡng lự nhận lời. Hôm đón riêng tôi ở phi trường của đảo, gã cũng thì thào mời tôi lên cái xe Camry. Tôi khó chịu bảo, anh nói to to lên được không. Gã nhũn nhặn cười cầu tài. Vũ vào thành phố Hồ chí Minh chủ trì một cuộc họp để giải quyết những lằng nhằng trong việc xây dựng một trung tâm thể thao. Quá mười hai giờ khuya, mô bai của tôi rung sáng hiện số của Vũ.



“Em vào với anh”



“Em đợi anh ra Hà nội, chúng mình đi Đồ sơn cũng được”

“Không anh nhớ em, và hơn cả nhớ em là anh cần em”



Tôi biết những lúc nào Vũ phải nói câu ấy. Đó là một lần mùa Đông tan họp Quốc hội. Đó là một lần mùa hè khi Vũ miễn cưỡng ký kỷ luật một người bạn. Chị vợ của anh ta đi xe hơi riêng đến tận nhà của Vũ vật vã khóc rồi tàn cuộc choi choi nhẩy la hét tục tằn. Rất nhiều người vất vả đê tiện lươn lẹo để không đột ngột lắm được làm quan, nên nói chung trong quan trường thời nay bị vắng thiếu một hạ tầng cơ sở văn hoá. Rồi lần gần đây nhất, khi anh chính thức từ chối cái chức vị quyền bộ trưởng. Chúng tôi im lặng cả chiều, anh cho tay vào ngực tôi, đầu dựa vào vai tôi, thỉnh thoảnh thỉnh thoảnh lại nhấp một ngụm Gin nhỏ tôi đưa. Tôi buột hỏi tại sao và ngay sau đó xin lỗi anh. Tôi và anh có một thoả thuận bất thành ngôn là không bao giờ tôi hỏi về công việc của anh.

“Em chưa biết ai to đến như thế đâu”. Tôi nói với nhà văn



“Nhưng anh biết, anh không bịa đâu”



Những người làm quan cao chức to đa phần đều là những người khác thường. Chính khách lớn cũng giống như những nghệ sĩ lớn những thương gia lớn, không thể đem những tiêu chuẩn thông thường mà đong đo họ được. Những ý nghĩ riêng của họ khi hiện hữu thành thao tác cụ thể đều có ảnh hưởng kinh khủng tới cộng đồng xung quanh. May mắn cho một đất nước nào đó khi có đông những chính khách lớn những nghệ sĩ lớn những thương gia lớn. Tất nhiên những người dân bình thường sẽ chỉ có được sung sướng hạnh phúc khi tất cả bọn họ đều là người tử tế. Nhưng làm được người tử tế là điều khó lắm.



“Liệu nhân vật Vũ của anh sẽ là người tử tế không”



“Anh sẽ cố. Có điều quan trọng nhất là chính anh ta cũng phải cố, mà điều ấy người viết văn bất lực.”



“Em không hiểu, em tưởng nhà văn là sáng tạo ra nhân vật”



“Về lý thuyết đơn thuần thì có thể sẽ là như vậy. Thế nhưng chưa có người viết văn tử tế nào dám vỗ ngực là mình sẽ sắp xếp được cho tương lai của nhân vật. Trước một trang viết mới người viết tử tế nào cũng đều tự biết là mình đang đứng trước một cái đầy bất trắc không đoán định được. Pie Bê du khốp và Anđrây Bolcolxky trong bản thảo đề cương chi tiết của Tônxtôi khác xa với chính họ khi tiểu thuyết Chiến tranh và Hoà bình được xuất bản. ở tất cả những trường dậy viết văn bình thường, các giảng viên bình thường đã giảng cho những học viên bình thường rằng Flaubert đã run rẩy và bất ngờ thế nào khi ma đam Bô va ry uống thạch tín.”



“Thế mọi nhà văn đều bị động như thế à”



“Anh không biết. Nhưng có một nhà lý luận văn học chia nhà văn ra thành hai loại. Loại biết viết và loại không biết viết. Hai loại này không bao giờ thừa nhận nhau. Cái câu “văn nhân tương khinh” là lập cước trên mẩu lý luận này. Chính vì vậy cả hai loại này đều là văn nhân.”



“Thế loại nào thì đông hơn”



“Tuỳ thời. Có những thời loại biết viết rất đông và có những thời loại không biết viết đầy ngập nhan nhản”



“Thế chúng ta đang ở thời nào”



Nhà văn bỏ điếu thuốc nhìn tôi, mắt anh cười nhưng khuôn mặt trông rất tội nghiệp. Tôi phì cười và anh cũng bật cười.



“Nếu không biết chắc chắn em là người mẫu thì anh nghĩ là mình đang bị hỏi cung”



“Anh thông cảm vì lần đầu tiên em gặp một nhà văn. Hơn nữa em lại không biết anh thuộc loại biết viết hay không biết viết”



Hai chúng tôi bây giờ đang ngồi trong một bar nhỏ. Theo quy hoạch giả tưởng của Uỷ ban thành phố thì đây là khu phố cổ. Những người lãnh đạo của thành phố càng ngày càng biết lãng mạn. Hà nội có phố cổ là một đề tài tranh luận tốn nhiều tiền ở nhiều cuộc hội thảo có đông người nước ngoài yêu Việt nam. Tất cả những gì muốn có giá trị bắt buộc phải có lịch sử. Và như Bettran Russell đã nói thì, lịch sử ba phần tư là bịa đặt còn lại một phần tư là thành kiến. Các quan chức có văn hoá, trừ gái tân thì hầu hết đều yêu đồ cổ. Tôi uống một cốc bia tươi với sườn cừu nướng, còn nhà văn không ăn, anh nhâm nhi từng chén lẻ Simirnov. Buổi chiều đầu hè của Hà nội thật giống cái buổi chiều hôm tôi và Vũ ở Phú Quốc.



Ba chúng tôi ngồi trong một lều gỗ nhỏ, mái lợp tre trông ra biển xanh sẫm có mầu khó tả. Chúng tôi đã bỏ không ở khách sạn Sài gòn Phú quốc vì chiều nay khách sạn đón một phái đoàn đặc biệt. Trưởng đoàn hình như là một phó Tổng thống của nước Nguỵ cũ, Việt Nam cộng hoà. Ông ta dẫn dầu một đám thương nhân nửa ta nửa Mỹ vào đây đầu tư làm sân Gôn. Ông ta trong khi thua chạy chắc vẫn cầm theo được một ít tiền, bây giờ quay lại theo chính sách hoà hợp hoà giải dân tộc. Đi theo ông ta có nhiều quan chức đương nhiệm ở thành phố Hồ chí Minh. Đã có thời hai bên bắn hụt nhau. Chính khách muốn làm hoà thì tốt nhất là rủ nhau đi chơi Gôn. Ngày xưa thằng Xuân tóc đỏ huyênh hoang đã cứu cả hai dân tộc Việt Miên chỉ bằng một ván ten nít. Phía chân trời có những chiếc thuyền nhỏ và trên thuyền có những ngư dân mặt đen lầm lũi. Tôi và Vũ lang thang đi chơi chợ ở huyện đảo, cả chợ nồng nồng một mùi gió biển, không tanh và tôi thấy dễ chịu. Chỗ chúng tôi đứng là một bến cá, vào giờ đấy duy nhất có một thuyền đang xuống lưới. Hai vợ chồng chủ thuyền khoảng chừng bốn mươi nhưng sáu đứa con của họ đã lắt nhắt từ tám đến mười lăm tuổi. Tôi giơ cái Camera Digital, bọn trẻ con nhe răng cười còn bố mẹ chúng vẫn cắm cúi chọn cá ném vào các rổ. Khách mua cá là một bà tiểu thương sồn sồn, bà này nói nhanh tôi không nghe kịp và bà ta nói rất nhiều. Phụ cho bà ta là một thanh niên quắt queo lái một chiếc Honda 67 buộc hai thúng tre to, ở đảo này người ta gọi là cái lả. Tôi tò mò quay Camera xem anh ta sẽ lái thế nào với hai cái thúng đầy cá vật vưỡng như vậy. Anh thanh niên bước lên thuyền, người đàn ông chủ thuyền chỉ tay về phía cuối bánh lái. Anh ta mở cái khoang gỗ nông lôi ra một nồi cơm nguội, giữa nồi là một bát nước mắm lềnh bềnh vài xác ớt xanh đỏ. Sau cái nồi là một chai sáu nhăm, còn hơn nửa rượu mầu lờ nhờ đục. Anh ta nghiêng chai tu từng ngụm lớn, nhón tay mồi một miếng ớt rồi xuống thuyền đạp cần đạp nổ máy xe Honda. Cái xe không loạng choạng, đi một vệt rất tài tử trên con đường đất hẹp khuất dần sau những dàn hồ tiêu. Anh chủ thuyền chừng cũng xong việc lững thững lại gần chai rượu ngồi bệt xuống sàn. Thằng con trai lớn lông tơ mép lờ mờ chùi tay vào quần đến ngồi sát gần bố. Hai người đàn bà bắt đầu choang choác chuyện tiền nong và hai gã đàn ông bình thản uống rượu trong sầm sậm hoàng hôn biển. Tôi đóng Camera. Tại sao người ta khổ thế mà vẫn thích uống rượu, khi uống nhiều như vậy họ có bớt khổ không. Tôi chưa chơi Gôn và tôi cũng chưa bao giờ giống họ, tôi không có cái vất vả của họ nhưng tôi nao nao. Vũ nói là thu nhập của ngư dân đảo Phú Quốc vào loại ổn định nhất cả nước. Tôi hỏi là vùng nào người đánh cá khổ nhất. Vũ trầm ngâm, đã là nông dân Việt nam thì chẳng có nơi nào sướng cả. Gã giám đốc và Vũ nhậu một con tôm hùm chừng hai ký. Một thanh niên đẹp trai mặc bộ đồng phục khách sạn khéo léo lấy tiết con tôm pha rượu. Gã giám đốc nói là phải vất vả về tận Sài gòn để kiếm anh này ra đứng bếp, lương trả cao và chỉ đứng bếp khi có những đoàn khách đặc biệt. Tôi lơ đãng uống bia Corola với thịt vịt nướng.



“Chị rất sành ăn, thực ra món vịt ở Phú Quốc mới là món nổi tiếng”



Vịt làm thành năm món, món nào cũng ngon, tôi khoái khẩu ăn hết tô cháo đầy phơn phớt đỗ xanh để nguyên cả một đùi vịt.



“Anh chị có muốn nghe đờn ca tài tử không”

Vũ lắc đầu, còn tôi muốn đi bơi và tôi đã bơi rất nhiều. Khi tôi bơi ra xa, không cần ngoái cổ lại tôi cũng thấy cặp mắt lo lắng của Vũ. Tôi sẽ đùa anh, tôi hụp đầu lặn, nước biển buổi chiều trong và ấm không nhìn được xa vì trời đã nhờ nhờ nhưng dưới đáy biển những tảng đá đen nhiều hình thù kỳ lạ thì thấy rõ nét. Tôi cố rờ tay lên mặt rêu mịn trên một tảng đá. Hình như có tiếng Vũ gọi, tôi quẫy người nổi và thấy Vũ đứng hẳn ra ngoài lều bồn chồn vẫy. Tôi thong thả bơi vào, tôi biết tôi yêu Vũ nhiều lắm. Gã giám đốc vẫn kiểu cười cầu tài chạy đến bên Vũ chỉ cho anh một cái xuồng máy khuất sau đám lá. Có một thanh niên cũng mặc bộ đồng phục khách sạn đang ngồi trên đấy. Xung quanh anh ta chất đầy phao cứu hộ. Vũ đưa tôi chiếc khăn tắm, tôi choàng chặt quanh người, tự nhiên tôi thấy lạnh. Gã giám đốc cố kìm mắt nhưng vẫn lộ một cái liếc nhanh lướt dính qua ngực tôi.



“Chị uống tý Whisky này đi, làm ấm người tốt nhất là bằng rượu”



Tôi được nghe kể rằng những người ngư dân khi làm ấm mình thì uống nước mắm. Mà hình như chỉ ở Việt Nam mới có nước mắm. Nước mắm của đảo Phú Quốc thật sự là ngon. Tôi không sành ăn, vẫn phải pha thêm vào đấy một ít mỳ chính vắt thêm tý chanh. Bố tôi lúc ngà ngà say thường kêu bọn Hà nội bây giờ đã mất cái thói quen ăn nước mắm nguyên chất. Song thân nhạc sĩ Đoàn Chuẩn nổi tiếng là người Hà Nội gốc buôn nước mắm giỏi nên ca từ của ông lãng mạn một cách đằm đặm. Còn đám nhạc sĩ bây giờ thì hình như chỉ thích loại nước chấm magi nhãn hiệu “Ngon Ngon”. Gói bột gia vị biếng nhác đã làm tha hoá bọn đàn bà. Bố tôi khinh bạc chỉ gắp rau chống đũa nhâm nhi vã chén rượu thuốc. Đấy, ông Vũ Bằng và ông Thạch Lam đã nói như thế này này. Mẹ tôi công khai bĩu môi, ẩm thực gia Bắc hà toàn những thằng nói phét, nhất là cái lão Nguyễn Tuân. Ăn chim bồ câu quay mà chỉ ăn cẳng chân thì là ngu chứ tinh tế gì. Miếng ăn miếng uống vào mồm là cả một sự khôn dại chứ đừng có diễn. Người tình của mẹ tôi hơn một lần thật thà nói rằng nhà tôi đúng là nhà trí thức. Người trí thức cãi nhau thường không thấy văng tục mà chỉ toàn văng chữ.



“Anh ăn chút cháo nhé”



Tôi tắm nước ngọt xong quay ra ngồi cạnh Vũ. Gã giám đốc và đám đệ tử đã cáo lui, hình như Vũ có tiễn một đoạn, ở vị thế của Vũ đương nhiên phải có nhiều xã giao. Tôi rót đều hai ly rượu và mong anh đừng mỏi mệt nữa. Đã thấy những ánh đèn thuyền chài hắt sáng ở phía khơi xa. Chiều đang hết sẫm dần vào tối, mặt Vũ thật nhiều những nét trẻ con. Vũ duy nhất có một đứa con trai đang học năm thứ ba ở đại học đường Berkely. Tôi chưa bao giờ thấy mặt cậu ta kể cả qua ảnh. Có đúng một lần Vũ nói, con giai của anh giống mẹ.

Tôi sửng sốt buông cái dẻ sườn cừu nướng.



“Thế anh Vũ có vợ à.”



Nhà văn gật đầu “ Anh ta cưới vợ năm hai mươi sáu tuổi.”



“Ứ, anh phải viết khác đi, em chẳng thích giống thế đâu.”



Tôi không nũng nịu, tôi sẽ nói với nhà văn rằng mình đã nhiều lần quen bọn có vợ. Hoặc đạo mạo muối tiêu hoặc mướt xanh đen nồng mùi dầu chải tóc, đàn ông có vợ hầu hết đều nói dối thành thần. Rất thích chứng tỏ mình là sâu sắc là đau khổ. Bọn tởm, cứ sểnh ra là sờ soạng vụng trộm. Tất cả bọn đó đều hèn nhát một cách sỗ sàng. Tôi nhớ về gã thầy giáo dậy tiếng Anh đã luyện được giọng trầm ấm ma mị cô đơn, sành sỏi như cặp chị em sinh đôi mà phải khóc. Còn nữa chứ, cái gã đầu hói dậy môn Triết, cái hồi sinh viên của tôi chưa thành người mẫu. Bàn tay gã nhờn nhờn lẩy bẩy cầm tay tôi xem bói khi tôi đến nhà riêng của gã xin điểm qua môn. Những gã giáo viên dâm dục chẳng nghĩ được chiêu gì khác ngoài chiêu xem chỉ tay.



“Em đanh đá quá”. Vũ vuốt tóc tôi.



Tôi choàng tay quanh cổ anh



“Anh có biết tại sao em yêu anh không”



Vũ lắc nhưng rồi anh lại gật. Mắt anh xa xăm nhìn ra biển. Tôi nhìn theo anh . Biển sẫm đẹp quyến rũ lạ kỳ. Tôi day dứt nhớ cái ngày đầu tiên tôi gặp anh. Cái ngày lãng đãng đẹp như là trong tiểu thuyết.



2



Khi bắt đầu một chiêm ngiệm ví như suy ngẫm một dụ ngôn trong Tân ước hay tham vấn một công án Thiền, nội lực của kẻ nhập môn thường rất mạnh. Cái mạnh của sự hồn nhiên của người khởi đầu, cái mạnh của sự háo hức sốt ruột muốn biết tất. Những vấn nạn đã gặp đều mong sẽ được giải quyết rốt ráo. Chính vì thế những vỉa mạch ở tầm sâu suy nghĩ thường bộc lộ rõ nét. Những tác phẩm đầu tay của các thiên tài, phần lớn đều là kiệt tác. Nó hay bởi những tươi mới nông nổi, nó hay bởi những sâu sắc trong trắng đậm dấu ấn chủ quan. Đây là thời kỳ trăng mật của tác giả và tác phẩm. Cùng cái gọi “trưởng thành với thời gian” tất cả trở nên chín chắn hơn, nôm na là thành thạo và sành sỏi hơn. Rất nhiều nhà văn đã coi đây là sự tha hoá. Cái bóng khổng lồ của độc giả, sự hữu hình hoá của cái danh và cái lợi, luôn đè sau lưng của người viết. Và đương nhiên phải có một sự thoả hiệp. Nghề văn là nghề ngồi nghĩ. Nó chưa hẳn đòi hỏi sự cô đơn nhưng tuyệt nhiên không cần sự ấn chứng của đám đông. Một thuật ngữ của nhà Phật Đại thừa hay dùng có tên là chỉ quán. Dừng lại và quan sát. Nó là thao tác cơ bản giúp người tu hành bình thường đạt tới cảnh giới khác. Nhà văn bắt buộc phải biết dừng lại quan sát chính mình. Khi văn chương trở nên nhanh nhẹn hoạt bát thì nó đã đánh mất đi một yếu tính quan trọng nhất của nghề, sự thong thả. Tôi ơi, xin đừng vội.



Cùng làm một nghề nghĩ với đám văn nhân còn có nhiều người khác ở các nghành khác. Ví như các khoa học gia chẳng hạn. Họ cũng không trốn nổi cái đà trượt từ sức ép ngoại cảnh. Nhà vật lý lý thuyết lỗi lạc S.Hawking tác giả của cuốn Best-seller “Lược sử thời gian”(A brief historry of time from the Big Bang to blach hold) có nói. “Trong giai đoạn đầu tiên, giai đoạn “cổ điển” của con đường sự nghiệp của tôi, tôi đã viết cuốn sách “Cấu trúc ở thang vĩ mô Không -Thời gian” in năm 1973. Tôi không có ý định khuyên độc giả đọc cuốn sách đó, bởi vì nó quá chuyên sâu và tương đối khó đọc”. Một lời thú nhận thật thà. Sẽ rất nhiều người đạo đức đem những luận thuyết nhân văn nhân bản khỉ gió gì đó ra bào chữa, ở đây xin không bàn. Khoa học hay văn học nói riêng, cũng như những nghệ phẩm có tính nghệ thuật thuần tuý nói chung không nhất thiết phải phổ cập. Đã là nhận thức chủ quan thì bất chấp những cái nhìn khách quan. Mọi sự ưu tú đều mang số ít, số đông chỉ có vai trò khi cái quá trình nào đó đã hoàn thiện hoặc đã đến điểm dừng. Rõ ràng S.Hawking sốt ruột muốn trở thành một thiên tài được đông người công nhận.



Thế nhưng cũng cái thao tác tạm gọi là “tha hoá” này xét dưới góc độ tôn giáo thì lại hoàn toàn khác. Với những đặc tính ưu việt mà chỉ riêng nó có, Tôn giáo siêu thăng ra khỏi những ràng buộc của cái chung và cái riêng, nói cách khác, của cái “một “và cái “nhiều”. Nó giống hệt như cuộc sống nhưng luôn tái tạo cuộc sống theo chiều kích hướng thượng hoặc hướng nội. Nó tìm được cân bằng trong mọi mâu thuẫn bởi cái nhìn toàn tri, bởi cái tôi vô ngã. Hãy xem tiểu sử hành đạo của thái tử Tất Đạt Đa, một tiểu sử bình dị không khác chúng ta. Và cũng ngay sau khi đạt tới cảnh giới toàn giác tối thượng, Đức Phật ngồi dưới gốc bồ đề đã giảng Hoa Nghiêm, một bộ kinh luận được coi là có phẩm cấp cao nhất theo mọi nghĩa. Kinh Hoa Nghiêm đương nhiên là uyên áo, nó có một hình thức phức tạp hơn rất nhiều so với những ngôn từ khác vốn dĩ bình đạm của Đức Phật. Đối tượng nghe giảng thuyết, thấp nhất cũng phải là các bậc A la hán (một trong những vị thế chứng quả của Ngộ). Thời gian sau không xa, khi hành đạo Đức Phật đã giảm tông, Người giảng Tứ Diệu đế và Bát Chánh Đạo. Tại sao Đấng Đại Giác lại phải xoay chuyển pháp luân. Có phải Người đã thoả hiệp. Rất nhiều chú giải của đám hậu bối cho rằng sở dĩ có điều ấy bởi lòng đại từ đại bi vô lượng của ngài. Đấy cũng chỉ là một cách nói, mà nếu phải nói thì Đức Phật đã từng tuyên xưng, trong bốn muơi chín năm thuyết pháp ngài không hề nói gì . Đây là điểm khác biệt giữa ngài và chúng ta. Chưa bao giờ có nhà văn lại không có tác phẩm, khoa học gia lại không có công trình nghiên cứu, hoạ sĩ lại không có tranh. Chúng ta muốn thông giao với người khác bắt buộc vẫn phải cần một sự phiên dịch. Văn nhân bị kẹt bởi ngôn ngữ. Nhà khoa học bị các công trình đè đầu, hoạ sĩ bị nhầu nát bởi mầu và nét. Chúng ta không thoát khỏi ngoại cảnh. Chao ôi, hạnh phúc làm sao được thành nhà văn mà vô ngôn.



Và Vũ mở mắt ra. Cái hơi lạnh trong xe camry bao giờ Vũ cũng ngửi thấy một mùi tanh khe khẽ. Chỉ là giấc mơ thôi. Tất cả cái nhảm nhí đấy chỉ là một giấc mơ. Vũ còn nhớ rất nhiều giấc mơ của năm thứ nhất sinh viên. Tất cả những giấc mơ đều nồng mùi ngai ngái lầy nhầy lạnh quanh chỗ bụng dưới, rất đặc trưng cho thời trai trẻ. Mơ linh tinh kể cả lúc khó ngủ. Tuyết trắng xứ lạ day dứt nỗi trằn trọc xa nhà. Các giấc mơ mầu kem lờ nhờ nhưng minh bạch nhẹ nhõm dễ chịu. Không biết đến lúc nào, những giấc mơ của Vũ lả tả rụng dần. Ba năm rưỡi làm ở Thành Đoàn, tuyệt đối Vũ không thấy mơ. Ngay lúc ấy Vũ đã biết là tại sao. Lúc Vũ lấy vợ, Vũ lãng đãng mơ lại. Vào lúc đó, có nhan nhản giấc mơ Vũ không thể nhớ. Nó thường nhợt nhạt và ngô nghê. Bất hạnh là những giấc mơ không mầu không mùi và lặp lại. Sau khi yêu Cẩm My, Vũ thêm thói quen chợp một giấc nhỏ trên xe riêng. Và lần nào Vũ cũng mơ. Cơn mộng mị dài lộn xộn trong một giấc ngủ ngắn. Nếu đó là lỗi, thì là lỗi của Cẩm My. Cô âu yếm để Vũ gối lên đùi rồi bâng quơ lan man hát. Nó không phải là ru và Vũ dịu dàng ngủ. Trước đây khi đi xe, Vũ có thói quen nghe tin thời sự từ các đài BBC hoặc RFI, buổi phát sóng bằng Việt ngữ. Đôi lúc, Vũ nghe lại những báo cáo những tường trình mà dàn trợ lý của Vũ đã đọc vào băng cát xét hoặc ghi vào đĩa CD. ở văn phòng, Vũ ngồi nhiều giờ xem băng Video, những thước phim quay nội bộ. Bất cứ trường đoạn nào có sếp, Vũ đều ấn nút slow. Những động tác chậm rãi thường biểu lộ cá tính. Có một vị uỷ viên Trung ương, mỗi khi day dứt nhắc đến chống hối lộ, không hiểu sao rất hay nuốt ngầm nước bọt. Thời gian của một ngày đối với Vũ là ít hay nhiều. Hạnh phúc nhất là được sống cho cái mà mình thích. Cẩm My chợt ngừng hát.



- Sao anh không ngủ nữa đi.



- Đã qua Ninh Bình chưa.



- Em không biết. Anh Long ơi, anh Vũ hỏi là đến đâu rồi.



Long là lái xe của Vũ, ngay từ hồi Vũ mới được tiêu chuẩn có xe riêng. Hình như Vũ nằm mơ thấy cậu ta, cảm ơn Chúa, một giấc mơ thật lợi hại. Long chưa đến bốn mươi, là dân đạo gốc, giáo dân của giáo xứ Nhạc Giao. Nếu tính theo rễ má dây mơ lằng nhằng thì Long là anh họ của Vũ. Ông ngoại cậu ta với ông nội Vũ là anh em thúc bá. Vợ Vũ rất không ưa Long, nhưng không thể kêu ca được gì. Chị muốn đi lễ bà Chúa kho từ ba giờ sáng. Vâng. Hôm nay chị phải hầu Đồng đến mười hai giờ đêm, chú nhớ sang phủ Giầy đón chị. Vâng. Thường đấy là những lúc Vũ đang công tác ở nước ngoài. Nghĩ cho cùng, vợ Vũ tận dụng xe công cũng là do tham vặt. Vợ Vũ liên doanh với vợ một tay khá gộc bên Bộ Ngoại giao, thầu hẳn một đội xe mười bẩy chiếc. Có bốn chỗ, có mười hai chỗ, toàn xe Ford Lazer hoặc “mẹc” Transit. Không thèm làm dịch vụ du lịch, không chạy thuê, chỉ chạy theo yêu cầu của một đám đồng bóng quan bà, tự hạch toán đã thấy lời khủng khiếp. Xuân thì lễ hội vía Bà ở Châu Đốc. Hè thì lộn về hành hương lên chùa Đồng Yên tử. Rồi thì đền ông Hoàng. Rồi thì am bà Chúa. Ba mươi hai nghìn ki lô mét vuông Việt nam đều là địa linh, chỗ nào cũng khấn được Thần, chỗ nào cũng cúng bái được Thánh. Mà đi lễ đi lạy đâu có phải vì mình, vì chồng vì con hết. Tại số chồng làm quan cao chức trọng, hoạn lộ gập ghềnh bất trắc hiểm trở. Bọn tiểu nhân phản phúc nhung nhúc đông, lác đác mới có vài ba quân tử tận tuỵ. Hoặc được làm ông hoặc xuống làm thằng, may rủi chập chờn trong gang tấc. Lạy Thần lạy Phật phù hộ độ trì cho nhà con thêm tài thêm lộc. Trời tru Đất diệt tổ tông khốn nạn nhà chúng nó. Xì sụp quỳ khấn lầm rầm. Thôi thì tiền nong là vật ngoại chi thân, cứ làm mâm tướng dâng lên các ngài. Có thờ có thiêng có kiêng có lành, truyền thống dân tộc nghìn nghìn năm đã đúc kết vậy. Phần chồng tàm tạm, còn con nữa chứ. Bọn trẻ ngây thơ chỉ quen trốn học, nông nổi tiêu tiền như nước làm sao biết được câu phúc đức tại mẫu. Thằng Bảo nhà Vũ chán đua xe máy, dại dột uống rượu lấy một cái Pho đem đi đua xe hơi. Thằng ngu ấy loạng choạng non tay, vọt qua xa lộ, đâm gẫy cả đài biểu tượng “Tổ quốc ghi công” ở một nghĩa trang liệt sĩ. Đám đua có mười một chiếc ô tô đời mới, toàn của con ông cháu cha, bị đội cảnh sát cơ động của Tỉnh giữ. Vũ nghe nói con trai bị dập đầu lập cập cùng vợ mặt đang xanh mét nhễu nhão khóc, phóng sang. Thằng Bảo khoác vai một con bé tóc vàng váy ngắn rách ngược đứng cạnh hai thằng mập mạp bụ sữa. Cả bọn tay chân quấn băng sáng ngời, đang hô hố cười giữa những xuýt xoa của đám phụ huynh quan chức tròn xoe nhiều mỡ. Bọn trẻ đa phần đều ngoan, hiếm hoi mới có đứa dùng thuốc lắc, còn tuyệt đối không chích hút. Vợ Vũ hoàn hồn rưng rức khóc, vô thức theo thói quen sờ xem chim thằng bé. Thằng Bảo ngượng đỏ mặt văng tục. Hồi cách đây hai năm lúc mẹ nó đang bắt nó ngồi ỉa bô thì con bạn gái cùng lớp phải đến bệnh viện phụ sản nằm để nạo. Bố mẹ lũ kia cũng đến đầy đủ, quá nửa làm ở các ngành nội chính. Đám tiểu thư công tử bai bai các chú công an, dung dăng dung dẻ cầm mấy tờ biên bản phạt đem về nhà ép plát tíc làm kỷ niệm. Vũ áy náy nhìn viên đội trưởng già đang tủi thân đau đớn đứng hút thuốc một mình ở góc sân. Cái quân hàm thiếu tá nhăn nhó bất lực trên bả vai nhô xương. Thằng Bảo giằng lại cái phong bì mà mẹ nó đang định đưa cho ông Thiếu tá. “Lão khọm ấy lúc trước suýt tát con”. Vũ giơ thẳng tay tát thật mạnh vào mặt thằng con trai duy nhất. Đây không phải là lần đầu tiên Vũ đánh con. Thằng Bảo sắp được đi học ở Mỹ khóc gào lên. Nó dúi mặt vào đám thú nhồi bông lộn xộn trên giường, mấy tập truyện tranh Đô rê mon, vịt Đô nan của nó xoè tung rơi tá lả. Đã mười tám mười chín tuổi, nhưng vì được chiều, thằng Bảo vẫn giữ nhiều thói quen từ hồi mẫu giáo. Chợt nó vùng dậy trề cái môi cong sụt sịt đẫm nước.



“ Bố đánh con nữa đi, bố tưởng bố hay lắm à”



Vợ Vũ đang định cong cớn bênh thằng con giai sợ đông cứng cả người. Hiếm hoi lắm thằng Bảo mới dám nói hỗn với bố. Vũ nặng nề sát lại gần thằng con, thằng tồ tệch ấy không biết tránh tiếp tục lĩnh trọn một cái tát.



“Ông toàn đi chơi với cô giáo cái Bằng Lăng thôi”



3



Cái ngày đầu tiên khi Vũ về nhận nhiệm sở với tư cách là sếp đứng đầu của một ngành, không rõ vào thời gian nào. Nếu để nhớ thì vất vả lắm, và trong sâu xa Vũ chẳng muốn nhớ. Qua áo khoác, gió mùa Đông Bắc xoáy buốt. Trời nắng chang chang nóng. Có một bể bơi không tường chắn, rất nhiều thiếu nữ mười sáu mười bẩy nằm ngổn ngang phơi người, tự lấy tay xoa ngực trần bằng những nắp hộp kem loằng ngoằng chữ Hàn quốc. Trên ti vi cũng nhan nhản phim Hàn. Những bộ phim đương nhiên là hấp dẫn vì nội dung đều có một bi kịch đương nhiên là thê thảm, chuyện tình giữa anh Chimđangsun và cô Xinhiếp. Phố hầu hết nhỏ đường đất, vỉa hè được lát bằng đá cẩm thạch xa xỉ đỏ sẫm mầu huyết dụ. Vũ láng máng nhớ tên phố, cái tên có vẻ nửa Hà nội nửa Sài gòn. Thường thường, các cơ quan trung ương chỉ đóng ở hai nơi đó. Sương ngọc Oanh. Bà này cũng có thể là nữ thi sĩ thời Nam kỳ thuộc Pháp, cũng có thể là nữ anh hùng lao động thời miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nói chung, đàn bà khi không bị vướng vào lăng nhăng thơ phú thường hay đảm đang chăm làm. Vũ căng mắt ngắm cái chợ cóc, san sát những quán ăn bán lẫn lộn bún riêu cua với hủ tiếu, bún bò giò heo với cháo lòng tiết canh. Nhìn người ta ăn mặc càng thêm hoang mang. Một cô bé hớ hênh lỗ rốn phong phanh áo không tay cổ rộng. Anh chàng dâm đãng đi cùng, bên trong hai áo len, ngoài nặng dầy một áo khoác. Gã đểu cáng sành điệu cẩn thận chèn cổ bằng bốn vòng khăn phu la dạ Tầu. Cái ô tô chạy cót một bánh tám ngìn mã lực, lừ đừ đưa Vũ đến ngôi nhà có ba cửa sổ dùng luôn làm cửa ra vào. Ngôi nhà xây theo kiểu nông thôn Trung bộ, ba gian hai chái mái lợp gianh, vách nện đất. Nó lênh khênh cao, khoảng chừng mười một tầng. Đi lên đi xuống hoàn toàn dùng thang máy. Người tiền nhiệm hôm qua bàn giao công việc lại cho Vũ nói rằng, hoạn lộ đương nhiên lúc thăng lúc trầm. Đi lên chưa chắc đã là phúc, đi xuống chưa chắc đã là hoạ. Ông ta ý thức rõ ràng được việc mình phải đi tù. Thời buổi này, Vũ cười an ủi muốn ông ta nói nốt. Ông ta im lặng châm điếu ba số thả khói mù mịt về phía anh công an non choẹt đang đứng ở góc phòng. Không phải ông ta sợ mà ông ta có cái khoái thích lấp lửng. Làm cho người kế nhiệm đau đầu cũng là một cái thú. Căn phòng giành riêng cho Vũ, xa xỉ kiểu tỉnh lẻ. Vũ ngồi vào ghế, tự thấy mình đang ngồi ngược. Giá mà ngồi xuôi thì hay hơn. Có cô bé lễ tân mười chín tuổi vừa thi trượt đại học mặc váy ngắn đang rón rén bưng chai bia lạnh đi vào. Cái bụng. Vũ nhìn ra ngoài đường, một đoạn phố đẹp với dang dở các công sở đặc trưng kiểu kiến trúc Pháp. Mù mịt bụi và sệt đặc tiếng ồn xe ủi. Thị trưởng thành phố quyết định tận dụng khoảng trống giữa khuôn viên các biệt thự, xây thêm nhiều chung cư cao tầng giá hạ cho dân nghèo. Ông hứa với cử tri là dù thành phố có được điện khí hoá một trăm phần trăm, thì mười năm nữa vẫn cho phép những hộ ở chung cư được đun bếp than tổ ong trong toa lét. Phố lưa thưa gió, vài nữ sinh trung học áo dài trắng chầm chậm đạp xe ăn quà vặt lang thang trốn tiết. Những dây coọc xê hằnphía lưng lấm tấm mồ hôi trinh bạch. Những cây sấu nổi rễ già, những cây bàng lá lác đác đỏ, tất thẩy đều mọc xuôi. Thiên nhiên yên ả, trên thì là trời dưới thì là đất. Lờ đờ sến trôi chẩy như ca từ trì trệ của Trịnh công Sơn. Nhiệt kế trong nhà chỉ sáu mươi hai độ , cái nóng rất thật làm Vũ tỉnh táo. Người đầu tiên theo lịch làm việc sáng nay Vũ cần gặp là vụ phó vụ giải thưởng. Ông ta xuất thân từ cầu thủ bóng rổ, rất lùn, nên sau đó có chuyển sang chơi bóng đá. Ông ta đã viết nhiều đơn tố cáo sếp cũ cảm động và có văn, về sau một đầu nậu sách tuyển lại rồi sửa sang chút ít in thành ba tập truyện ngắn bán rất chạy. Mồ hôi nhễ nhại trong bộ com lê tuýt xi len, Vụ phó khúm núm.



- Thưa anh, đây là đề cương chi tiết về kế hoạch huấn luyện của mítxtơ Tép.



Vũ khẽ liếc tập giấy dó khổ A4, loại giấy đăc biệt chỉ dành riêng cho những nhà thơ là đại biểu quốc hội. Các trang phía trong, đều viết theo kiểu thư pháp đang thời thượng, bay bướm bút lông mực Tầu song ngữ Anh Việt. Tiền làm bản thảo chắc chắn không thua giá tiền xây một ngôi nhà tình nghĩa cho trẻ em bị chất độc da cam. Bìa ngoài cùng in đậm mầu mè dòng chữ bằng máy la de, hứa là chỉ sáu năm nữa Việt nam sẽ hoá rồng, chắc chắn tham dự vòng chung kết bóng đá World Cup. Những thằng cổ nổi gân thường là thần nói phét, Vũ tò mò nhìn chân dung mítxtơ Tép được phóng to in cuối bìa sau. Ngài Tép có bốn chân, nghe đồn là chuyên gia bóng đá của FIFA. Liên đoàn đang lưỡng lự mời ngài ký hợp đồng làm huấn luyện viên trưởng của đội tuyển. Trả lời phỏng vấn trên tờ báo Bóng đá ngày nay vợ của Tép nghẹn ngào nói thích ăn mắm cáy xào pho mát trộn với rau muống luộc. Nếu liên đoàn chịu tăng lương cho chồng của bà thì Việt nam hiển nhiên sẽ là quê hương thứ hai.



- Các anh định thế nào.



- Dạ thưa, ông ta có cái chân trái rất khéo ạ, và ông ta biết đánh gót bằng cả bốn chân.



- Các anh định để ông ta thi đấu à.



- Dạ không, nhưng bóng đá Việt nam đang khủng hoảng trầm trọng về kỹ thuật cá nhân. Hơn nữa ông này rất có cảm tình với chúng ta, ông ấy đã hát ka ra ô kê cả bài Trống cơm bằng tiếng Việt.



Kể ra thì cũng là một tư duy không dở. Vũ lác đác nhớ lại hai nữ nghệ sĩ rất quậy Joan Baez và Jane Fonda, đã một thời đại diện cho người Mỹ tiến bộ. Về sau hình như cả hai đều bị lộ là gián điệp. Nhưng không sao, người gốc gác nông dân Việt thường sâu xa cảm tình với bất cứ ông tây bà đầm nào biết hát quan họ hoặc mặc áo có in cờ đỏ sao vàng. Vũ đứng dậy tự mở cửa tủ lạnh, hy vọng nhiệt độ trong nhà sẽ giảm đi vài độ.



- Thế tại sao các anh nhất quyết loại ông Tôm.



Vụ phó khẽ liếm môi liếc nhanh những chai Heineken xếp đầy trong tủ lạnh. Cái thói quen hay chơi ăn gian làm mũi Vụ phó giật giật. Hồi còn chơi vị trí tiền đạo cho một đội ở Hải phòng, Vụ phó khi lũn chũn nhẩy lên đánh đầu thì thường khéo léo chơi bóng bổng bằng tay. Nếu giải năm đó Vụ phó không bị một gã thủ môn, bây giờ đang làm vụ trưởng, xông vào đấm vỡ mũi thì Vụ phó đã đoạt giải đôi giầy vàng.



- Dạ thưa, bởi hai lý do ạ. Thứ nhất là ông Tôm chỉ có ba chân, và thứ hai, bên bộ Đại học đã đưa công văn chính thức xác nhận ông này có bằng tiến sĩ toán.



Vụ phó hồn nhiên tin rằng đã đá bóng giỏi thì rất khó học chữ giỏi, đặc biệt là những cầu thủ quen chơi bóng bằng đầu. Những người đầu đặc khi tết đầu bóng thường đi căng và khó đoán hướng. Khá nhiều những tuyển thủ của đội U17 hoặc đội U21 đang cố gắng hoàn thành chương trình tiểu học. Một hiện thực tồi tệ, hiện thực này phải được cải tạo. Vài quan chức thể thao đang chạy tiền làm tiến sĩ thể chất hệ tại chức đau đớn tuyên bố. Một dân tộc khôn phải là một dân tộc khoẻ. Vụ phó phản đối, một khẩu hiệu vớ vẩn hàm hồ. Vũ ngồi gà gật trên ghế chủ tịch đoàn của hội nghị “ Thể thao Việt nam - nhanh hơn, cao hơn, xa hơn”. Ngồi cạnh Vũ là phó Thủ tướng, khi buồn ngủ mặt ông trông thật hiền. Trên bục phát biểu, ông thạc sĩ điền kinh, sếp của liên đoàn bóng đá bị chột cả hai mắt đang đều đều thao thao đít cua. Ngữ điệu dịu dàng thấm đẫm chất séduxen. Hội trường trang nghiêm im phăng phắc. Ba phần tư đại biểu đã thiu thiu ngủ có định hướng. Hầu hết bọn họ là dân chuyên nghiệp họp nên mắt vẫn mở to cổ vẫn thẳng, phải tinh ý lắm mới nghe thấy tiếng ngáy khe khẽ. Vũ nhấp nhỏ một ngụm bia, nghiêm khắc nhìn vào mặt Vụ phó.



- Tôi rất khó chịu với mọi biểu hiện mất đoàn kết



Vụ phó nuốt khan, nhìn mầu trắng bọt bia in lờ mờ trên mép sếp, lắp bắp.



- Dạ thưa, toàn là những lý do chuyên môn thôi ạ



Vũ cười khẩy, trước khi Vũ được điều về làm sếp cái ngành này, Vũ đã nghe quá nhiều chuyện. Trả lời phỏng vấn trực tiếp trên ti vi, trưởng và phó một tiểu ban khạc đờm vào mặt nhau. Cả hai đều dân võ xịn, phản ứng lẹ, tránh được. Báo hại cho anh bình luận viên đang sững sờ há hốc mồm, nuốt trọn nguyên cục.

“ Cậu nghĩ là sẽ trị được cái đám đó không”



“ Dạ thưa, chắc là cũng có cách”



“ Mọi người tin cậu. Thể thao ở ta vai trò không chỉ đơn giản là thể thao. Nó phải có tính tư tưởng. Đám trẻ bây giờ sống hỗn loạn quá”



“ Dạ thưa, cũng có thể bọn trẻ đang bị trống rỗng”

Người sắp ký quyết định bổ nhiệm Vũ, ngước lên, vẻ ngạc nhiên buông bút.



“ Thế những lý tưởng mà tôi với cậu đã thuộc lòng thì để ở đâu. Phải bảo vệ phải giữ gìn những giá trị truyền thống chứ. Đâu phải ngẫu nhiên người ta giới thiệu cậu. Cậu có ngần ấy thâm niên kinh nghiệm công tác Đoàn rồi còn gì.”



Vũ muốn lật người để đỡ căng thẳng nghĩ. Thật khó chịu cái nặng nề của cảm giác bóng đè. Vũ hiểu. Rất nhiều người cố thuyết phục rằng trong đám trẻ đã thường trực một tinh thần nồng nàn yêu nước. Chỉ cần tìm ra phương cách cho bọn chúng tự biểu hiện là đương nhiên bọn chúng sẽ quên hết mọi sự. Lùa bọn trẻ tới sân vận động trong đồng phục có mầu quốc kỳ xem đội tuyển quốc gia thi đấu, đó là cách hay được áp dụng nhất. Thanh la trống chiêng não bạt cùng tiếng hô nhịp nhàng “ Việt nam cố nên, Việt nam cố nên”. Đơn giản vậy sao hả đám trợ lý tham mưu nông nổi. Vũ và những người như Vũ thỉnh thoảng hiểu rằng, tinh thần yêu nước tuyệt nhiên không phải ở những ồn ào gào thét xôi thịt, nhưng khó thật. Đương nhiên bọn trẻ sẽ không nên biết những nguyên nhân đấu đá đang có nhiều nhan nhản làm thối rữa một nền thể thao đang có vẻ lành mạnh ổn định. Nhỏ thì từ những hợp đồng quảng cáo bóng đá, lớn thì từ những tháu cáy xây dựng sân vận động, những trung tâm thể dục. Bọn vụ trưởng vụ phó này đâu có quan tâm me sừ Tôm hay Tép, bọn họ chỉ biết sau đấy sẽ vơ vét kiếm được những Ba ba Thuồng luồng. Vũ san một nửa cốc bia cho Vụ phó, dù sao, giữa cái đám lổn nhổn quanh Vũ, Vụ phó cũng đáng kể là tay thật thà. Có tiếng chuông điện thoại di động, Vũ móc phôn xua tay cho Vụ phó đi ra. Ông này ngơ ngác quay lưng, rõ ràng chưa quen với kiểu làm việc của sếp mới.



- Trưa nay anh có về ăn cơm nhà không.



- Có thể có



- Anh đã hứa với thằng Bảo rồi đấy. Một người cha chân chính thì phải giữ lấy lời mình hứa



Một câu thoại chắc chắn là của phim truyền hình Việt nam phát trên VTV3. Các đạo diễn với mặc cảm mình đã là thằng mất dậy, nên luôn luôn nhồi vào mồm đám diễn viên những mẫu câu đẫm đầy đạo đức. Vũ hạnh phúc nhớ đến cái hồi vợ mình đang say mê phim bộ Hàn quốc, thà ăn nói kiểu dịch ẩu sướt mướt như vậy còn đỡ tệ hơn. Nhưng khó trách lắm, hấp lực của ti vi đối với đám đàn bà là rất khó cưỡng. Mẹ vợ Vũ vốn Thứ trưởng về hưu đã ngoại bẩy mươi, dạo này những lúc ghen ngược, cũng đều nhí nhảnh chua chát cái giọng tấu hài của chương trình “ Gặp nhau cuối tuần”. Vũ khép cửa phòng mình chân trần đi dọc hành lang. Nhồn nhột dưới chân Vũ, sàn lát đá hoa Mỹ có trải một lớp rơm mỏng se se vàng. Nội thất kiểu này đang là thời thượng, trở về nguồn. Những cánh cửa các phòng đều khép hờ, từ trong vọng ra lạch xạch tiếng gõ bàn phím máy vi tính. Nghe tiết tấu của nhịp gõ thì biết hầu hết mọi người đang chơi game. Sáng nay Vũ có đọc qua bản giải ngân dự án “ Tin học hoá trong hệ thống quản lý hành chính thể thao”, số tiền đã chi là năm tỷ mốt. Tại sao không là tám tỷ. Nói cho công bằng, ở một số trò chơi điện tử phức tạp như War Craff hoặc Para Troop thì tính thể thao cũng thấy có. Kỹ năng uyển chuyển co duỗi ngón tay có lợi cho môn Wushu và bóng ném. Chợt chỗ ngoặt hành lang, cô bé bưng bia ban nẫy đi lướt qua, rõ ràng cô bé không mặc quần áo gì. Vũ dụi mắt, tự nhiên thấy người bồng bềnh hoang mang. Hồi ở cơ quan cũ, cô bé thư ký hai mươi tám tuổi hơn một lần tự tụt quần áo đứng giữa phòng Vũ nức nở khóc. Nước mắt lễnh loãng của cô bé chẩy lênh láng xanh lét một mầu đô la Mỹ. Vũ dừng bước, không gõ cửa bước vào phòng có biển đề, Vụ Trưởng. Ngài Vụ trưởng hồi trẻ là thủ môn thần tượng của Vũ. Ngoài tài bắt bóng dính, anh nổi tiếng có tài đá phạt đền. Những đường bóng căng toàn đi vào góc hiểm, mười lần ăn cả mười. Mãi về sau báo chí mới được thủ môn thổ lộ, nhìn quả bóng tròn mẩy nằm ở điểm mười một mét anh chỉ duy nhất nghĩ đến mông đít mẹ vợ. Hơn chín năm chịu đựng ở rể đã đọng trong anh một mối căm thù sâu sắc. Vũ điềm đạm nhìn quanh phòng. Một trung niên dài chừng hai mét bẩy nhăm, nửa nằm nửa ngồi trên bàn làm việc, đang đều đặn ném một quả bóng tenis cũ vào mặt tường đối diện. Bóng nẩy ra và anh ta khéo léo gọn gàng bắt dính, mồm thao thao rành rọt đếm “ Tám tư, tám nhăm, tám sáu”. Nhìn thấy sếp, Vụ trưởng đang lãng mạng nhớ nghề cũ cứng người bắt trượt bóng. Quả tenis nẩy lại gần Vũ, đúng tầm tay, Vũ chộp gọn.



- Tám mươi bẩy.



- Dạ thưa anh, vâng ...Dạ thưa anh



Vũ thân mật.



- Mỗi một sáng ông có luyện tới năm trăm lượt không.



- Dạ thưa anh... Em muốn công tác tốt ạ.



Đa phần các nam Vụ trưỏng đều thích đi mát xa có bọn thiếu nữ chân dài đứng dận lưng, Vũ cũng thích. Muốn đảm bảo vị trí công tác tốt thì phải có sức khoẻ tốt. Cũng như muốn có sức khoẻ tốt phải có vị trí công tác tốt. Câu hỏi con gà có trước hay quả trứng có trước luôn là vấn nạn đầy lúng túng trong việc phát triển cán bộ lãnh đạo. Vụ trưởng đau đầu, liên miên tổ chức hội thảo nhằm tháo gỡ. Các bữa ăn trong hội thảo, ngoài Whisky, đại biểu bắt buộc phải ăn cháo gà với trứng chần. Tỷ lệ ăn trứng trước cháo là chín mươi phần trăm. Vụ trưởng tuy bằng không cao nhưng giỏi lý thuyết. Chính Vụ trưởng là người chấp bút cho dự án xây dựng các đội tuyển U14. Các bé trai và gái chỉ cần học hết lớp một. Quan điểm về trang bị kiến thức cho vận động viên, là chỗ sáng duy nhất nối sự rạn nứt giữa Vụ trưởng và Vụ phó. Có điều, tối thiểu chiều cao của mỗi tuyển thủ phải là hai mét sáu. Có châm chước mười lăm xăng ti mét cho các đội tuyển cờ. Vũ ngồi lên mặt bàn mà Vụ trưởng vừa tụt xuống, dưới tấm kính dầy kẹp rất nhiều ảnh của Iasin, của Đi nô Dốp, của Ôlivơ Kan cắt từ tạp chí. Vũ châm thuốc, soi mói nhìn gã Vụ trưởng.



- Anh căn cứ vào đâu mà đưa ra cái tiêu chuẩn hai mét sáu



- Dạ thưa anh- Vụ trưởng lắp bắp một cách thật thà- em căn cứ vào em ạ



- Sao anh không căn cứ vào tôi



Mặt Vụ trưởng khẽ tái nhợt, anh ta mơ hồ cảm thấy mình sai ở đâu đó. Trước hôm Vũ cầm giấy bổ nhiệm, Vụ trưởng đã mong manh biết. Anh ta đi cùng cô vợ nặng tạ rưỡi, rụt dè bấm chuông rồi lom khom chào vợ Vũ. Một chai Giôn xanh, một hộp Chocolate nhân ngày mùng Tám tháng Ba sắp tới. Hôm đó là 28/2, đằng đẵng hơn mười ngày nữa theo lịch biếu in tay bán nội bộ, tuyệt không có một ngày lễ lớn. Cái phong bì có năm trăm đô dịu dàng nằm dưới đáy túi. Vụ trưởng không dám nhìn thẳng, hay vợ chồng Vũ đã hồn nhiên sơ xuất chỉ thu hoạch bề nổi. Vụ trưởng lập cập mở ngăn kéo, rút ra tập bản thảo gốc của dự án, giở thật nhanh đến trang 231 “ Những qui chuẩn khi chọn các tuyển thủ”. Vụ trưởng rút bút kim ghi nắn nót vào bên lề. Bổ sung, các tuyển thủ nam bắt buộc phải đẹp giai. Hồi hộp, Vụ trưởng đưa hai tay trình cho Vũ. Vũ cầm bản dự án khổ mét hai tiện tay quạt cho loãng đám khói đang quẩn đặc quanh mặt. Máy điều hoà nhiệt độ để nấc quá thấp, từ bàn thờ Thổ Địa được kê rất kín đáo cạnh gầm tủ, những dây khói hương nghi ngút bị đông lại nhờ nhờ như kem xốp. Vũ cố cười chân thành để an ủi Vụ trưởng đang hoang mang. Vũ đã tự biết tại sao gã thủ môn nổi tiếng một thời về đá phạt đền lại trở thành Vụ trưởng. Dù sao gã còn nhanh nhẹn hơn đám người đứng đầu hội đồng trọng tài mà hôm qua Vũ gặp. Trời sẫm oi mưa, phòng họp lờ nhờ sáng, bọn họ ai nấy đều sùm sụp cái kính râm. Không thể hiểu nổi hội đồng này, có chín người thì bẩy người là uỷ viên chính thức trong ban chấp hành trung ương hội người mù toàn quốc. Vũ về phòng mình, khoá chặt cửa, tắt mô bai, ngắt hết các dây điện thoại cố định. Vũ rút ngăn kéo lấy quyển Playboy xem thật kỹ cái ảnh to in trùm cả trang đúp, lơ mơ thèm ngủ. Có tiếng gào gọi tuyệt vọng của cô bé thư ký bưng bia, rằng là đã đến giờ họp. Vũ nhè nhẹ nhắm mắt gục đầu xuống bàn.

Phần sau Xem nhanh: