Cỡ chữ: Vừa | Lớn | Lớn hơn

Hiện tượng mới lạ nơi những nghệ sĩ thế hệ mới

Lương Văn Hồng

Đầu thế kỷ 21, các nhà nghiên cứu tổng kết kiến thức nhân loại sau 20 thế kỷ nên có những tổng kết thú vị nhưng khoa học, nhờ internet chúng tôi đã bổ sung bản thảo để cập nhật, đặc biệt nhiều nhân tài xuất hiện ở cuối thế kỷ 20 và thành tài ở đầu thế kỷ 21. Trong âm nhạc, nhiều nghệ sĩ và nhạc sĩ có khả năng trực giác tuyệt diệu mà ta gọi là Nghệ sĩ thế hệ mới: Khi biểu diễn Alina Ibragimova (sinh năm 1985) đưa âm nhạc Bach vào không gian nó hình thành, làm sống lại tột cùng cảm xúc nguyên sơ khi tác phẩm hình thành để thể hiện đúng cảm thức lịch sử - tinh thần của thời kỳ âm nhạc Baroque - của Bach. Khái niệm ”Người được Chopin chọn” trở thành một khái niệm của một thời, nay nhân tài thế hệ mới là chủ thể, là người chọn tác phẩm, tác giả để biểu diễn: Murray Perahia sinh năm  trong một gia đình  gốc Do Thái  Tây Ban Nha. Năm 1952, Murray Perahia bắt đầu theo học Jeanette Haien. Haien không chú trọng vào kỹ thuật mà chủ yếu huớng Perahia vào việc cảm thụ âm nhạc. Năm 1982, Perahia gặp Vladimir Horowitz – một trong những “phù thuỷ” piano vĩ đại nhất trong lịch sử. Perahia học với Horowitz trong nhiều năm. Vì vậy, sau này, khi biểu diễn “âm nhạc của  Murray Perahia sâu sắc và đầy đặn hơn, mà không mất đi sự tự nhiên và  thanh thoát ...” Murray Perahia có những đĩa nhạc trọn bộ concerto dành cho piano của Mozart trọn bộ các Etude của Chopin. Năm 1998, đĩa nhạc English Suites (Tổ khúc Anh – Johann Sebastian Bach) của ông đuợc các nhà phê bình đánh giá rất cao, âm nhạc tuôn chảy như suối, trong vắt… một thành công ngoạn mục…”.

Thế giới bắt đầu chú ý đến Kissin vào năm 1984 khi Evgeny 12 tuổi  trình diễn hai bản Concerto No.1 và No.2 của Chopin tại nhà hát Great Hall of the Moscow Conservatory cùng dàn nhạc giao hưởng quốc gia Moscow dưới sự chỉ huy của Dimitri Kitaenko.

Evgeny Kissin sinh ngày 10 tháng 10 năm 1971 tại Moscow trong một gia đình Do Thái.  6 tuổi, cậu bé  Evgeny theo học trường đặc biệt dành cho trẻ em có năng khiếu âm nhạc, trường Genssin School of Music, Moscow. Evgeny Kissin luôn giữ một phong cách giản dị với trang phục biểu diễn truyền thống và mái tóc xoăn tự nhiên, có quá trình phát triển từ một thần đồng đến khi trở thành một nghệ sĩ trưởng thành thực thụ.

“Nghệ thuật dương cầm của Kissin là tiếng đàn nên thơ, là kỹ thuật thần sầu,  là năng lực khơi gợi những xúc cảm sâu thẳm nhất” Chất thi vị là đặc trưng cho tài năng thiên bẩm đã đặt Evgeny Kissin vào  vị trí hàng đầu của thế hệ các nghệ sĩ piano trẻ được ngưỡng mộ trên khắp thế giới. Năm 1997, Kissin là người trẻ nhất nhận giải thưởng uy tín Triumph cho sự đóng góp nổi bật cho văn hoá Nga. Tháng 5 năm 2001 Kissin nhận bằng tiến sỹ âm nhạc danh dự của trường âm nhạc Manhattan.

Paule Rose Hélène Grimaud sinh  ngày 7 tháng 11 năm 1969 ở  Aix-en-Provence nước Pháp. Mẹ cô đến từ một gia đình gốc Bắc Phi Sephardic - Do Thái;  cha cô  có dòng máu Đức và Ý, và cũng có tổ tiên là  người Do Thái ở châu Phi. Năm Grimaud lên 7, một hôm cha mẹ đưa cô tới lớp học thưởng thức âm nhạc. Mỗi đứa trẻ đều được yêu cầu ngâm nga lại giai điệu The Happy farmer của Schumann. Grimaud đã thực hiện điều đó với độ chính xác kỳ lạ. Giáo viên khuyên cha mẹ cô hãy  sớm cho con gái học piano. Bên cây đàn piano, Hélène Grimaud  thường xuyên “tập luyện” trong tâm thức”. Hélène Grimaud  tiếp thu bài nhanh, hoàn thành chương trình piano 8 năm chỉ trong vòng 4 năm.

Argerich là hiện thân của mẫu nghệ sỹ độc lập, người đi đầu của trường phái tự do tinh thần tuyệt đối. Bà chơi những tác phẩm mà bà thích và chơi theo cách bà cảm nhận hơn là điều khán giả chờ đợi. Grimaud đã tìm thấy cảm hứng chơi nhạc ở Argerich và học từ nữ nghệ sỹ danh tiếng này cách tiếp cận âm nhạc còn nhiều hơn kỹ thuật. Grimaud từng thú nhận: “Phong cách của tôi không phải là khẩu vị của tất cả mọi người, có lẽ bởi vì nó có phần bốc đồng, quá nhiều cảm xúc không thể kiềm chế.” (điều hiếm khi xuất hiện ở những nghệ sỹ đã được lập trình bởi những cỗ máy nhạc viện). Grimaud “tập luyện” trong tâm thức. Cảm giác kèm (tiếng Anh: synesthesia hay  synæsthesia) là một hiện tượng cảm giác có nguồn gốc thần kinh làm cho tự động kích thích một đường cảm giác hay nhận thức.  Hélène Grimaud  là con người có thiên bẩm về nhận thức thứ hai - màu synesthesia. Theo nhà thần kinh học Richard Cytowic Synesthesia là không tự nguyện và tự động Synesthesia là đầy ảnh hưởng Màu synesthetes âm thanh (tạm dịch: người có cảm giác kèm theo về mầu của âm thanh khi nghe nhạc).  Điều này làm ta liên tưởng tới bảng trật tự mầu sắc của Skrjabin (Klaviatur mit Ton-Farbe-Zuordnung nach Skrjabin (1872-1915) – xin xem mục từ Skrjabin)

Chương trình biểu diễn mang tên Kim Chung guitar đã  diễn ra lúc 20g ngày 10 tháng 12 năm 2011 tại Nhạc viện TP.HCM.  Kim Chung coi buổi biểu diễn như một trách nhiệm nghề nghiệp đối với công chúng mến mộ.

Kim Chung sinh năm 1975  trong một gia đình có “máu” văn nghệ. Tiếng đàn guitar tài tử của mấy ông anh đã mê hoặc cô em gái ngay từ khi cô còn rất nhỏ. Cô bắt đầu học mandoline  lúc lên 6 tuổi. 15 tuổi, cô đậu vào Nhạc viện TPHCM, học một “lèo” hơn 10 năm thì tốt nghiệp xuất sắc hệ đại học chính quy. Kim Chung nghiệm thấy:” kinh doanh chỉ có tiền, còn chơi đàn có tất cả. Đó là một cuộc sống thanh thản, nhàn nhã về vật chất và giàu có về tinh thần.

Năm 1997, Kim Chung tham gia cuộc thi tài năng trẻ guitar toàn quốc tại Thành phố Hồ Chí Minh, và đạt được 3 giải: giải hàng nhì, giải nữ guitar xuất sắc nhất và giải người trình tấu tác phẩm Việt Nam hay nhất. Cô ra trường năm 1999 và được trao tặng học bổng đi học tại trường Nhạc viện Hoàng gia Madrid (Tây Ban Nha) - chiếc nôi của nghệ thuật guitar thế giới Ngoài năng khiếu trời phú, cái may mắn của Kim Chung có lẽ do được thọ giáo toàn những thầy giỏi. Khi mới 11 tuổi, Kim Chung được giới thiệu học với thầy Lê Vinh Phúc, sau đó là thầy Huỳnh Hữu Đan. Vào nhạc viện, Kim Chung tiếp tục được sự chỉ dạy tận tình của các thầy Bùi Thế Dũng, Phùng Tuấn Vũ. Kim Chung là người Việt Nam đầu tiên sang tới xứ sở của guitar và vũ điệu flamenco để trực tiếp thọ giáo  môn đệ của Segovia là Jose Luis Rodrigo .

Kim Chung là một trong  những nghệ sĩ guitar nổi trội bởi tiếng đan đằm thắm, từ nhỏ đã có kỹ thuật reo dây đều và tươi khó ai bì kịp” ( Bùi Thế Dũng).  Nghe Kim Chung đàn, khán giả nhận ra rằng, những giai điệu ấy từ trái tim và tâm hồn của nghệ sĩ biết rõ giá trị của niềm đam mê và biết trân trọng tấm lòng của người thưởng thức.

Bùi Công Duy sinh năm 1981 trong gia đình có truyền thống âm nhạc, cha là nghệ sĩ violin Bùi Công Thành. Anh bắt đầu học violin từ khi lên 4 tuổi dưới sự dẫn dắt,  định hướng tương lai của người cha-  một con người có tầm nhìn chiến lược. Nước Nga là chiếc nôi nhạc cổ điển có truyền thống đào tạo những nghệ sĩ violin nổi tiếng thế giới với những nhà sư phạm đầy tình nhân ái, lo ươm cho những tài năng phát triển. Tiếng đàn violin của nghệ sĩ Bùi Công Duy sắc nét, dày dặn và tinh tế với sự chú trọng đặc biệt dành cho tinh thần của tác phẩm -  cái hồn của bản nhạc và sức sống riêng của nó. Thầy Bùi Công Duy cao 1m 84, khỏe khoắn,  gương mặt đầy biểu cảm âm nhạc. Đôi mắt sáng và ánh nhìn rạng rỡ. Vầng trán tỏa sức hút của một người có tư duy thơ mộng... của một nghệ sĩ violin. Tên tuổi nghệ sĩ violin Bùi Công Duy đã vượt ra khỏi biên giới và được biết đến ở nhiều quốc gia có nền âm nhạc cổ điển lớn như Nhật, Pháp, Mỹ, Italia, Đức, Ba Lan... nay lại tỏa sáng trên quê hương.