Nho - Phật - Lão Việt Nam hay Đỗ Chu "tỉnh"

Tác giả: Lương Văn Hồng
Nhân dịp đầu xuân, Đỗ Chu muốn nói với bà con quê nhà khi đón nhận giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học năm 2012

“Đời tôi có những thầy cô tuyệt vời. Bây giờ nhìn lại tôi vẫn nhớ đến họ như ngày nào mình còn nhỏ. Đầu tiên phải kể đến cô giáo Chương, cô giáo Vinh Hương, cô giáo Mận, cô Nghiêm Chưởng Châu… và rất nhiều thầy giáo sang trọng, lịch lãm. Chính từ cái nôi ấy mà ra tôi. Nếu tôi nói trường Hàn Thuyên những năm ấy là một vẻ đẹp văn hóa rất đáng tự hào của miền đất này thì chắc cũng không có ai phản đối. Vẻ đẹp ấy có được là bởi nó mang truyền thống của nghìn năm văn hóa Kinh Bắc.”

Nếu phải thắp hương tỏ lòng biết ơn trước vinh dự này thì tôi nghĩ phải thắp hương nghìn năm vùng đất, vùng người Kinh Bắc.

Đỗ Chu viết ở tuổi sắp 70 câuCó con sông Thương chảy vào đời tôi, lại có dòng sông Cầu chảy qua đời tôi” Hình bóng Kinh Bắc, người, phong cảnh và hơi thở văn hóa tràn ngập trong trang văn “Hương cỏ mật”, “Thung lũng cò”,Ông tâm sự: “Tôi muốn nói, tôi là một nhà văn đã được thở bằng một nền văn hóa dân tộc trong đó miền Kinh Bắc là sự bắt đầu đầy duyên phận. Ông “là người nhũn nhặn nhưng đúng là khó tính.. Ở tôi vẫn có mang một chút truyền thống Nho giáo. Tôi hay nói đùa cho vui nhưng sự thật lòng lúc nào cũng canh cánh, luôn luôn muốn mình phải cố gắng, phải giữ gìn và phải xứng đáng với gia đình mình và với nhân dân mình. Tôi mỉm cười coi khinh mọi sự tầm thường, xoàng xĩnh. Tôi yêu mọi sự giản dị, xa lánh mọi dối giả, khoa trương, đỏm dáng, dông dài…

Ông bảo:”Tôi lấy làm vinh hạnh được đứng bên cạnh các tên tuổi quen thuộc, những cây bút xuất sắc của một giai đoạn văn học nước nhà. Và nhận xét:”Nhìn ra ai cũng là những người đã có những đóng góp đáng kể, tất nhiên không thể như nhau. Dù vậy, vẫn nên nói thế này, đây là một vụ mùa không lấy gì làm phồn vinh lắm thì phải, Cũng cần phải nhìn chân sự thật này để mà tiếp tục cố gắng.” Ông cho rằng, giải thưởng là ghi nhận công lao của một thời, nên phải “tiếp tục cố gắng.”

Đỗ Chu lấy lời dặn của mẹ làm kim chỉ nam: ” Nghe chừng anh cũng đang muốn viết văn, viết gì thì viết nhưng làm sao nó phải sang như tiếng nhà chị nào sáng sáng vẫn mở đầu buổi phát thanh Đây là Tiếng nói Việt Nam.”

Kinh Bắc là cái nôi của Văn hiến Việt Nam, nơi đậm “nét sang” của Nho-Phật-Lão Việt Nam. Luy Lâu Kinh Bắc là trung tâm Phật giáo lớn và cổ xưa nhất của người Việt. Hệ thống di tích, chùa tháp quần tụ đậm đặc ở đây với trung tâm là chùa Dâu cùng nhiều nguồn di vật, tài liệu. Luy Lâu là trung tâm Phật giáo lớn và sớm nhất Việt Nam. Luy Lâu là không gian điển hình đan xen, hỗn dung tiếp xúc, biến đổi hội tụ và kết tinh văn hoá Việt Nam cổ với văn hoá Phật - Ấn, Nam Á và Trung Á, văn hoá Nho Lão (Trung Hoa - Đông Á) để rồi sinh thành bản sắc văn hoá Kinh Việt. Đỗ Chu “tỉnh” trong hỗn mang bởi những xáo trộn cuộc sống để có cái nhìn có lý theo cơ chế, nhưng phải có lẽ sống theo tinh thần của Nho-Phật-Lão Việt Nam. Ông biết, “Người ta có thể không bằng lòng về tôi, điều ấy tránh sao khỏi,”

TOP
TRANG CHỦ